Παναγιώτης Κουκούλης: "Η ανάληψη της ύδρευσης και της αποχέτευσης από την ΕΥΔΑΠ Μια μεγάλη ευκαιρία που δεν επιτρέπεται να χαθεί λόγω έλλειψης προετοιμασίας".

Η ένταξη της Αίγινας στην περιοχή αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ, με τον ν. 5325/2026 που δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ στις 31/7/2026, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων δεκαετιών στη διαχείριση της ύδρευσης και της αποχέτευσης του νησιού.
Οφείλουμε να συζητήσουμε αυτή την αλλαγή. Η συζήτηση, όμως, δεν πρέπει να εγκλωβιστεί στο αδιέξοδο δίλημμα «υπέρ ή κατά της ΕΥΔΑΠ». Η μεταφορά της δραστηριότητας έχει ήδη αποφασιστεί νομοθετικά και είναι υποχρεωτική. Το πραγματικό ερώτημα είναι με ποιους όρους θα γίνει, ποιες υποχρεώσεις θα αναλάβει η ΕΥΔΑΠ, ποιες εκκρεμότητες θα παραμείνουν στον Δήμο και πόσο προετοιμασμένη είναι η δημοτική αρχή να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της Αίγινας.
Η ανάληψη από την ΕΥΔΑΠ μπορεί να αποτελέσει μεγάλη ευκαιρία. Μπορεί, όμως, να εξελιχθεί και σε μια απλή διοικητική μεταφορά, κατά την οποία ο Δήμος θα παραδώσει υποδομές και δραστηριότητες χωρίς να έχει εξασφαλίσει εύλογη αποτίμηση, σαφείς δεσμεύσεις για τα έργα, τις υπηρεσίες και την ασφάλεια της υδροδότησης.
Δυστυχώς, η μέχρι σήμερα προετοιμασία του Δήμου δεν φαίνεται να ανταποκρίνεται στη σημασία και την πολυπλοκότητα της διαδικασίας.
Μια υπόθεση που άρχισε πριν από είκοσι δύο χρόνια
Η προοπτική ανάληψης της ύδρευσης από την ΕΥΔΑΠ δεν εμφανίστηκε σήμερα. Τον Νοέμβριο του 2004 επί δημαρχίας Δ. Μούρτζη το Δημοτικό Συμβούλιο είχε αποφασίσει να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η ΕΥΔΑΠ είχε τότε θέσει ως βασική προϋπόθεση την ολοκλήρωση του υποθαλάσσιου αγωγού.
Κατά τη δημοτική περίοδο 2007–2010, όταν είχα την ευθύνη του Δήμου, προχώρησαν οι αναγκαίες μελέτες και αδειοδοτήσεις και δρομολογήθηκε ουσιαστικά η κατασκευή του έργου.
Ο αγωγός ολοκληρώθηκε με μεγάλη καθυστέρηση, τον Δεκέμβριο του 2025, αλλά η οριστική παραλαβή του εξακολουθεί να εκκρεμεί. Παράλληλα, οι δύο θραύσεις και η διαχείριση των κρίσεων που ακολούθησαν απέδειξαν ότι η κατασκευή και η λειτουργία ενός τόσο κρίσιμου και σύνθετου έργου υπερβαίνει τις πραγματικές τεχνικές και οργανωτικές δυνατότητες του Δήμου και της Περιφέρειας.
Η Αίγινα έμεινε για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς επαρκή υδροδότηση, η ενημέρωση ήταν προβληματική, η εναλλακτική τροφοδοσία ανεπαρκής και ο συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων αποτυχημένος. Η εμπειρία αυτή δεν αφήνει περιθώρια για ψευδαισθήσεις.
Γιατί η ανάληψη από την ΕΥΔΑΠ μπορεί να είναι θετική
Η ΕΥΔΑΠ διαθέτει τεχνική οργάνωση, εξειδικευμένο προσωπικό, μοναδική εμπειρία στην κατασκευή και λειτουργία δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης και πολύ μεγαλύτερη οικονομική και επιχειρησιακή δυνατότητα από έναν μικρό νησιωτικό δήμο.
Από την ανάληψη της ύδρευσης και της αποχέτευσης δικαιολογημένα προσδοκούμε:
* ασφαλή λειτουργία, συντήρηση και τακτικό έλεγχο του υποθαλάσσιου αγωγού,
* αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση βλαβών και κρίσεων,
* ολοκληρωμένο σχέδιο εφεδρικής τροφοδοσίας,
* αποκατάσταση των σοβαρών ελαττωμάτων των υφιστάμενων υποδομών,
* εκσυγχρονισμό των δικτύων και συστηματικό έλεγχο της ποιότητας του νερού,
* σωστό σχεδιασμό και επιτάχυνση του εξαιρετικά σημαντικού έργου της αποχέτευσης.
Οι συγκεκριμένες προσδοκίες θα διασφαλιστούν υπό την προϋπόθεση ότι ο Δήμος θα ενεργήσει άμεσα, με οργανωμένο τρόπο και επίγνωση της σημασίας των ζητημάτων που διακυβεύονται.
Το χρονοδιάγραμμα του νόμου
Η Αίγινα εντάσσεται αυτοδικαίως στην περιοχή αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ. Δεν απαιτείται απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για το αν θα γίνει η μεταφορά.
Οι κρίσιμες ημερομηνίες είναι συγκεκριμένες:
* Έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 πρέπει να υποβληθεί ο πλήρης φάκελος του Δήμου προς την ΕΥΔΑΠ και τη ΡΑΑΕΥ. Μέχρι τότε πρέπει να έχουν απογραφεί οι υποδομές και να έχουν συγκεντρωθεί τα τεχνικά, νομικά και οικονομικά στοιχεία της Υπηρεσίας Ύδρευσης.
* Έως τις 30 Απριλίου 2027 πρέπει να ολοκληρωθούν η έκθεση δέουσας επιμέλειας, η αποτίμηση και ο ισολογισμός μεταβίβασης. Ο Δήμος οφείλει να ελέγξει την πληρότητα και την ακρίβειά τους και, εφόσον απαιτείται, να αμφισβητήσει τεκμηριωμένα τα πορίσματα.
* Το αργότερο έως τις 31 Ιουλίου 2027 πρέπει να έχει ολοκληρωθεί η ειδική διαδοχή και να έχουν ρυθμιστεί η τύχη των παγίων, οι όροι συνεργασίας και όλα τα μεταβατικά ζητήματα.
Ο Δήμος μπορεί, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, να διατηρήσει την κυριότητα των παγίων και να παραχωρήσει στην ΕΥΔΑΠ, έναντι ανταλλάγματος, τη χρήση, τη διαχείριση, τη λειτουργία και τη συντήρησή τους. Πρόκειται για απόφαση με σημαντικές πολιτικές και οικονομικές συνέπειες, η οποία πρέπει να στηριχθεί σε πλήρη και αξιόπιστα στοιχεία.
Καθοριστικός είναι ο ρόλος του ειδικού συμβούλου ή της ομάδας συμβούλων που θα υποστηρίξει τον Δήμο. Ορίζεται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως προβλέπεται από τον ν. 5325/2026. Πρόκειται για κρίσιμη επιλογή. Ο ειδικός σύμβουλος πρέπει να είναι ανεξάρτητος και να διαθέτει αποδεδειγμένη εμπειρία σε τεχνικά, οικονομικά και νομικά ζητήματα, ιδιαίτερα σε αποτιμήσεις υποδομών και επιχειρήσεων.
Ο ορισμός του πρέπει να γίνει το συντομότερο, με σαφές πλαίσιο λειτουργίας και κατοχυρωμένο δίαυλο ενημέρωσης του Δημοτικού Συμβουλίου. Χωρίς την υποστήριξη ικανού ειδικού συμβούλου, ο Δήμος δεν θα διαθέτει πραγματική διαπραγματευτική ικανότητα απέναντι στην ΕΥΔΑΠ.
Το Δημοτικό Συμβούλιο επίσης, με απόφασή του θα προτείνει την μεταφορά ή απόσπαση του προσωπικού της Υπηρεσίας Ύδρευσης στην ΕΥΔΑΠ.
Ο υποθαλάσσιος αγωγός και οι παλιές εκκρεμότητες
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τον υποθαλάσσιο αγωγό. Πρέπει να αποσαφηνιστούν οι εκκρεμότητες των οριστικών επισκευών και της οριστικής παραλαβής του έργου. Ο Δήμος, ως κύριος του έργου, και η Περιφέρεια, ως φορέας υλοποίησης, οφείλουν, σε συνεργασία με την ΕΥΔΑΠ, να αντιμετωπίσουν όλα τα τεχνικά, οικονομικά και νομικά ζητήματα.
Η συμβατική υποχρέωση της κατασκευάστριας εταιρείας για τη λειτουργία και τη συντήρηση λήγει τον προσεχή Δεκέμβριο. Η πρόθεση του Δήμου για ανάθεση της λειτουργίας σε εξωτερικό εργολάβο πρέπει πλέον να επανεξεταστεί σε συνεννόηση με την ΕΥΔΑΠ.
Η μεταφορά της λειτουργίας του αγωγού στην ΕΥΔΑΠ δεν συνεπάγεται ότι μεταφέρονται αυτομάτως και όλες οι ευθύνες του παρελθόντος. Εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και οικονομικές συνέπειες προηγούμενων πράξεων ή παραλείψεων μπορεί να παραμείνουν στον Δήμο. Υποχρεώσεις που δεν θα καταγραφούν στον ισολογισμό μεταβίβασης και στην έκθεση αποτίμησης δεν θα αναληφθούν από την ΕΥΔΑΠ.
Είναι σημαντικό, επομένως, να καταγραφούν πλήρως η κατάσταση της παραλαβής, οι βλάβες και οι τεχνικές αιτίες τους, οι τυχόν απαιτήσεις κατά του αναδόχου, οι εγγυήσεις, οι ασφαλιστικές καλύψεις, οι δικαστικές εκκρεμότητες κλπ.
Τι θα πληρώνουν οι καταναλωτές
Με βάση το σημερινό τιμολόγιο της ΕΥΔΑΠ, οι χαμηλές και μεσαίες καταναλώσεις θα έχουν σημαντικό οικονομικό όφελος. Για κατανάλωση έως 60 κυβικά μέτρα ανά δίμηνο που αφορά τη μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών, το ισχύον τιμολόγιο της ΕΥΔΑΠ είναι οικονομικότερο από εκείνο του Δήμου Αίγινας. Σε ορισμένες χαμηλές καταναλώσεις η μείωση προσεγγίζει το 40%.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιώδης επιφύλαξη: ο νόμος δεν κατοχυρώνει ρητά ότι στις νέες περιοχές θα εφαρμοστεί αυτούσιο το σημερινό γενικό τιμολόγιο της ΕΥΔΑΠ. Αυτό επιβάλλεται να αποσαφηνιστεί εγκαίρως και δεσμευτικά.
Το τιμολόγιο της ΕΥΔΑΠ προβλέπει επίσης μειώσεις για οικογένειες με τρία ή περισσότερα παιδιά, υπερήλικες με εισοδηματικά κριτήρια και ευάλωτα νοικοκυριά. Ο ισχυρισμός ότι μόνο το δημοτικό τιμολόγιο μπορεί να προστατεύσει τις ευπαθείς ομάδες δεν ευσταθεί.
Ανεπαρκής αποτύπωση και χαμένος χρόνος
Για να διαπραγματευθεί σοβαρά, ο Δήμος οφείλει να γνωρίζει με ακρίβεια όλα τα δεδομένα της Υπηρεσίας Ύδρευσης. Προσωπικό, δίκτυα, δεξαμενές, έσοδα, δαπάνες, απαιτήσεις, υποχρεώσεις, κλπ
Το Γενικό Σχέδιο Υπηρεσίας Ύδρευσης και η Ετήσια Έκθεση Προγραμματισμού του Δήμου που απεικονίζουν αυτά τα στοιχεία και που εγκρίθηκαν πρόσφατα, έχουν σοβαρές ελλείψεις και σημαντικά λάθη. Οι ελλείψεις αυτές μπορεί να έχουν περιορισμένη σημασία για μια τυπική διαδικασία απόκτησης διαχειριστικής επάρκειας, αποκτούν όμως καθοριστική βαρύτητα όταν χρησιμοποιούνται ως βάση για την αποτίμηση της Υπηρεσίας και τον καθορισμό του ανταλλάγματος που θα εισπράξει ο Δήμος. Απαιτείται άμεση επανεξέταση των συγκεκριμένων μελετών και αξιόπιστη καταγραφή της πραγματικής κατάστασης.
Τον Σεπτέμβριο του 2020 είχα ενημερώσει εγγράφως τον δήμαρχο Γ. Ζορμπά για την προοπτική ανάληψης της ύδρευσης από την ΕΥΔΑΠ και είχα προτείνει να αρχίσει διερευνητική επικοινωνία, με τεχνική, οικονομική και νομική υποστήριξη του Δήμου από ειδικό σύμβουλο. Η πρόταση δεν είχε καμία ανταπόκριση.
Αν είχε αξιοποιηθεί, η μεταβίβαση θα μπορούσε να είναι αποτέλεσμα διαπραγμάτευσης με πιθανόν ευνοϊκότερους όρους. από αυτούς που σήμερα μας επιβάλλονται.
Η δημόσια στάση της δημοτικής αρχής έκτοτε κινήθηκε ανάμεσα στην αναποφασιστικότητα και στην αρνητική ρητορική. Τώρα που η μεταφορά έχει νομοθετηθεί και οι προθεσμίες τρέχουν, απαιτούνται στοιχεία, συγκεκριμένες προτάσεις και άμεσες αποφάσεις.
Τα συνθήματα δεν υποκαθιστούν τη διαπραγμάτευση.
Τι πρέπει να διεκδικήσει η Αίγινα
Λόγω της νησιωτικότητας και της εξάρτησης από τον υποθαλάσσιο αγωγό, ο Δήμος πρέπει να διεκδικήσει δεσμευτικά:
* μόνιμη τεχνική και διοικητική παρουσία της ΕΥΔΑΠ στην Αίγινα,
* συγκεκριμένους χρόνους ανταπόκρισης και αποκατάστασης βλαβών,
* ειδικό σχέδιο έκτακτης ανάγκης και επαρκή εφεδρική τροφοδοσία,
* δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για το έργο της αποχέτευσης,
* επενδυτικό πρόγραμμα αντικατάστασης και επέκτασης των δικτύων,
* θεσμοθετημένο σύνδεσμο συνεργασίας Δήμου–ΕΥΔΑΠ,
* σαφή ενημέρωση για το τιμολόγιο και τις κοινωνικές παροχές.
Οι δεσμεύσεις πρέπει να συνοδεύονται από χρονοδιάγραμμα, προϋπολογισμό και μηχανισμό παρακολούθησης.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα
Θεωρώ ότι απαιτούνται χωρίς άλλη καθυστέρηση:
1. Πλήρης ενημέρωση του Δημοτικού Συμβουλίου.
2. Συγκρότηση διαπαραταξιακής επιτροπής παρακολούθησης.
3. Επιλογή ανεξάρτητης ομάδας τεχνικών, οικονομικών και νομικών συμβούλων.
4. Πλήρης απογραφή της Υπηρεσίας Ύδρευσης (προσωπικό, υποδομές, οικονομικά στοιχεία, μελέτες, έργα σε εξέλιξη, εκκρεμότητες κλπ).
5. Κατάρτιση συγκεκριμένου καταλόγου διεκδικήσεων προς την ΕΥΔΑΠ.
6. Τακτική δημόσια ενημέρωση για την πορεία της διαδικασίας.
Η μεταφορά στην ΕΥΔΑΠ μπορεί να εξασφαλίσει ασφαλέστερη υδροδότηση, καλύτερες υπηρεσίες, χαμηλότερες χρεώσεις για τη μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών και ουσιαστική πρόοδο στο έργο της αποχέτευσης.
Η ευκαιρία, όμως, μπορεί να υποβαθμιστεί ή να χαθεί, αν ο Δήμος δεν αποκτήσει πλήρη γνώση της διαδικασίας, δεν διασφαλίσει αξιόπιστη καταγραφή όλων των στοιχείων της Υπηρεσίας Ύδρευσης και δεν προσέλθει στη διαδικασία με τρόπο συγκροτημένο και διεκδικητικό.
Οι γενικές διακηρύξεις είναι πλέον ανώφελες. Τώρα απαιτούνται έγκυρα στοιχεία, κατάλληλοι σύμβουλοι, συγκεκριμένες διεκδικήσεις, διαφάνεια και αποφάσεις με πλήρη επίγνωση των συνεπειών τους.
Αυτό είναι σήμερα το καθήκον της δημοτικής αρχής και του Δημοτικού Συμβουλίου απέναντι στην Αίγινα.
2 Αυγούστου 2026
Παναγιώτης Κουκούλης
Πρώην Δήμαρχος Αίγινας