Με θρησκευτική λαμπρότητα τελέστηκε το απόγευμα της Παρασκευής ο Μέγας Εσπερινός και η αρτοκλασία στον ενοριακό ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου, στην «Παναγίτσα», στην παραλία της Αίγινας, ο οποίος πανηγυρίζει.
Προς του πιστούς μίλησε ο Γενικός Αρχιερατικός Επιτροπής, Αρχιμανδρίτης π. Αμφιλόχιος Γελαδάκης.
Πλήθος πιστών προσήλθε στον ναό για να παρακολουθήσει την ακολουθία. Αύριο το πρωί θα τελεστή ο Όρθρος, η Θεία Λειτουργία και η περιφορά της εικόνας σε κεντρικούς δρόμους του νησιού και την παραλία.
Διακόσια χρόνια μετά την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα, κινδυνεύουμε να γιορτάσουμε την ιστορική επέτειο με τα εμβληματικά κτήρια του τόπου μας να παραμένουν εγκλωβισμένα σε έναν ατέρμονο κύκλο μελετών, παρατάσεων και προσωρινών παρεμβάσεων.
Από το Ενημερωτικό Δελτίο, στο Aegina Portal Talk Radio
Η φωτογραφία είναι από το Εϋνάρδειο. Τραβήχτηκε πριν από λίγες ημέρες και αποτυπώνει μια κατάσταση που δύσκολα μπορεί να αφήσει κανέναν ασυγκίνητο. Ένα από τα πλέον εμβληματικά ιστορικά κτήρια της Αίγινας εξακολουθεί να βρίσκεται σε αυτή την κατάσταση, παρά τα χρόνια που έχουν περάσει, τις προσπάθειες που έχουν ανακοινωθεί και τα χρήματα που έχουν ήδη διατεθεί για μελέτες και προσωρινά μέτρα προστασίας.
Και κάπου εδώ γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: Πόσο απογοητευμένοι θα πρέπει να είμαστε ως κοινωνία;
Σύμφωνα με έγγραφο που εντοπίσαμε στη Διαύγεια, στις 27 Νοεμβρίου αναμένεται να επισκεφθεί την Αίγινα κλιμάκιο του Υπουργείου Παιδείας, προκειμένου να παραλάβει το έργο «Προσωρινά μέτρα προστασίας Εϋναρδείου κτηρίου στην πόλη της Αίγινας».
Επειδή παρακολουθούμε την υπόθεση βήμα προς βήμα, αξίζει να θυμηθούμε την πορεία του συγκεκριμένου έργου. Τον Αύγουστο του 2024 εντάχθηκε στο Τομεακό Πρόγραμμα, ενώ η σχετική σύμβαση υπογράφηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2025, με προϋπολογισμό περίπου 73.650 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ. Οι εργασίες πραγματοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2025.
Τι περιλάμβαναν στην πράξη; Μια προσωρινή παρέμβαση στη στέγη του κτηρίου, με την τοποθέτηση μεταλλικών φύλλων και ενός πράσινου προστατευτικού πανιού στην οδό Αντωνίου Πελεκάνου. Μια λύση που όχι μόνο δεν αποκατέστησε το ιστορικό κτήριο, αλλά αλλοίωσε αισθητικά την εικόνα μιας από τις πιο ιστορικές γειτονιές της Αίγινας.
Η στέγη συνέχισε να παρουσιάζει προβλήματα, οι μεταλλικές κατασκευές εξακολουθούν να διακόπτουν κάθε αισθητική συνομιλία του κτηρίου με τον Μητροπολιτικό Ναό απέναντι και οι κάτοικοι εξακολουθούν να αναρωτιούνται: Γιατί;
Και κρατήστε αυτό: Τον Οκτώβριο του 2026 εγκρίθηκαν ακόμη 85.000 ευρώ για νέα άμεσα μέτρα προστασίας του Εϋνάρδειου!
Δηλαδή, μετά από μια παρέμβαση που προϋπολογίστηκε στα 73.650 ευρώ, χρειαζόμαστε και νέα χρηματοδότηση 85.000 ευρώ, όχι για την αποκατάσταση του κτηρίου, αλλά για πρόσθετα προσωρινά μέτρα.
Αν αθροίσουμε τα ποσά, μιλάμε ήδη για περίπου 158.650 ευρώ. Και το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα χρειαστούν ακόμη. Είναι πόσα χρόνια θα περάσουν μέχρι να δούμε επιτέλους το Εϋνάρδειο αποκατεστημένο, όπως αρμόζει στην ιστορία και τη σημασία του.
Ας αναλογιστούμε, αν ζούσε ο Καποδίστριας, πόσα αντίστοιχα κτήρια θα είχε κατασκευάσει σε αυτό το χρονικό διάστημα, πόσους ανθρώπους θα είχε κινητοποιήσει για να βοηθήσουν!
Από τις παρεμβάσεις στην ουσιαστική αποκατάσταση
Από την άνοιξη του 2026 και μετά, το Aegina Portal ανέδειξε το ζήτημα με κάθε διαθέσιμο τρόπο. Ακολούθησαν κοινοβουλευτικές ερωτήσεις από βουλευτές, δημοσιεύθηκαν άρθρα, άνθρωποι του πνεύματος και του πολιτισμού τοποθετήθηκαν δημόσια, ενώ τον Αύγουστο του 2026 υπογράφηκε και εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης η πράξη για την επικαιροποίηση της μελέτης του Εϋνάρδειου.
Πρόκειται ασφαλώς για μια εξέλιξη που μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της αποκατάστασης. Όμως, πόσα ακόμη βήματα απομένουν;
Πόσα χρόνια θα χρειαστούν για την ολοκλήρωση της μελέτης; Πόσος χρόνος για τη δημοπράτηση, τον διαγωνισμό, την ανάδειξη αναδόχου και την υπογραφή της εργολαβίας; Και πόσο ακόμη για να ξεκινήσουν και να ολοκληρωθούν οι πραγματικές εργασίες αποκατάστασης;
Το σημαντικότερο είναι ότι τα χρήματα υπάρχουν. Η χορηγία της ΔΕΗ, ύψους 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, έχει προβλεφθεί για την αποκατάσταση του Εϋνάρδειου. Κάθε χρόνο, όμως, τα σχετικά κονδύλια μεταφέρονται στους προϋπολογισμούς του κράτους, ενώ το κτήριο εξακολουθεί να περιμένει.
Και δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε αυτή την εικόνα στην Αίγινα.
Αρκεί να θυμηθούμε την περίπτωση του Κυβερνείου. Χρόνια μελετών, εργασιών, παρατάσεων και διαδικασιών, με τη μελέτη - για τα λίγα πράγματα που υπολείπονται - να έχει λάβει τουλάχιστον δέκα παρατάσεις. Κι όμως, οι κάτοικοι και οι επισκέπτες του νησιού εξακολουθούν να μην μπορούν να χαρούν το ιστορικό αυτό κτήριο όπως θα έπρεπε.
Πόσο ακόμη θα πρέπει να περιμένουμε;
Διακόσια χρόνια μετά, τι θα έχουμε να παρουσιάσουμε;
Τον Ιανουάριο του 2028 συμπληρώνονται 200 χρόνια από την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αίγινα. Μια επέτειος με τεράστια ιστορική και συμβολική σημασία για τον τόπο μας, που θα έπρεπε να αποτελέσει αφορμή για μια ουσιαστική επανασύνδεση με την ιστορία και την πολιτιστική μας κληρονομιά.
Πώς θα γιορτάσουμε αυτή την επέτειο;
Με εκδηλώσεις και ομιλίες, με αναφορές στην προσφορά του πρώτου Κυβερνήτη, με επίσημες παρουσίες και επετειακές ανακοινώσεις; Και την ίδια στιγμή, τα κτήρια που συνδέονται με εκείνη την ιστορική περίοδο θα εξακολουθούν να περιμένουν την αποκατάστασή τους;
Φοβάμαι ότι κινδυνεύουμε να οργανώσουμε εορτασμούς χωρίς ψυχή. Γιατί στην ουσία δεν καταφέραμε να φτάσουμε μέχρι σήμερα εκεί που θα έπρεπε. Δεν διδαχθήκαμε τίποτα από το θάρρος, την αυταπάρνηση, την αποφασιστικότητα και την προσφορά του πρώτου Κυβερνήτη.
Αν είχαμε διδαχθεί κάτι από τη ζωή και τη θυσία του, ίσως να μη βρίσκαμε σήμερα καταφύγιο πίσω από διαδικασίες, υπηρεσιακές εκκρεμότητες και δικαιολογίες. Ίσως να είχαμε καταλάβει ότι η προστασία της ιστορικής κληρονομιάς δεν είναι μια υπόθεση που μπορεί να περιμένει επ' αόριστον.
Ας το ξανασκεφτούν, λοιπόν, όσοι έχουν εκλεγεί, είτε σε κεντρικό είτε σε τοπικό επίπεδο. Έχουμε όλοι ευθύνη να μεταφέρουμε αυτή την κληρονομιά στις επόμενες γενιές, απαστράπτουσα, όπως τα ιδανικά που υπηρέτησε ο Καποδίστριας.
Δεν χρειαζόμαστε άλλες ανακοινώσεις για το αυτονόητο. Δεν χρειαζόμαστε άλλες προσωρινές λύσεις που κινδυνεύουν να γίνουν μόνιμες. Χρειαζόμαστε έργα και αποτελέσματα.
Οι φυγόπονοι, οι λαοπλάνοι και οι ευκαιριακοί ας κάνουν μερικά βήματα πίσω. Δεν θα τους χρειαστούμε.
Στο Βαλκανικό Πρωτάθλημα Ανωμάλου Δρόμου, στην πόλη Κογιονάρε της Βουλγαρίας αγωνίστηκε στις 17 Νοεμβρίου 2026ο Αντώνης Ζαμπέλης, μέλος της Εθνικής Ομάδας, πραγματοποιώντας μια αξιόλογη εμφάνιση στην κατηγορία Κ20.
Από το Ενημερωτικό Δελτίο, στο Aegina Portal Talk Radio
Η διαδρομή ήταν ιδιαίτερα απαιτητική, καθώς αποτελούνταν από κυκλικές διαδρομές του ενός χιλιομέτρου, με αρκετές επαφές μεταξύ των αθλητών, ενώ η βροχή που επικράτησε έκανε τις συνθήκες ακόμη πιο δύσκολες.
Ο αθλητής του συλλόγου της Αίγινας έδωσε τον καλύτερό του εαυτό και τερμάτισε στη 14η θέση στα 6 χιλιόμετρα, με χρόνο 20:51, πραγματοποιώντας την καλύτερη εμφάνιση από ελληνικής πλευράς στην κατηγορία των αγοριών Κ20.
Η παρουσία του Ζαμπέλη κρίνεται θετική, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι η περίοδος των αγώνων ανωμάλου δρόμου αποτελεί ουσιαστικά μέρος της προετοιμασίας των αθλητών για τους αγώνες ανοιχτού στίβου της άνοιξης. Παράλληλα, η συμμετοχή σε μια διεθνή διοργάνωση αποτέλεσε σημαντική εμπειρία για τη συνέχεια της αγωνιστικής του πορείας.
Στα 6 χιλιόμετρα της κατηγορίας Κ20, οι Έλληνες αθλητές κατέλαβαν τις εξής θέσεις:
14ος Αντώνης Ζαμπέλης – 20:51
17ος Κώστας Δελετζές – 21:04
21ος Δημήτρης Αγγελακόπουλος – 22:17
Άτυχος της διοργάνωσης στάθηκε ο Γιώργος Τασούλας, ο οποίος μετά από σπρώξιμο έπεσε και τραυματίστηκε. Παρά την ατυχία του, κατάφερε να συνεχίσει και να ολοκληρώσει τον αγώνα των 8 χιλιομέτρων στην 12η θέση, με χρόνο 27:59.
Η ελληνική αποστολή κατέλαβε τη δεύτερη θέση στην ομαδική βαθμολογία τόσο στην κατηγορία Κ20 όσο και στην Κ23 των Γυναικών.
Επόμενος σταθμός οι περιφερειακοί αγώνες ανωμάλου δρόμου του ΣΕΓΑΣ, στους οποίους περιλαμβάνεται και η διοργάνωση της Αίγινας, στα Οχυρά της Πέρδικας. Εκεί αναμένεται να συμμετάσχει σύσσωμη η ομάδα αντοχής του συλλόγου, σε έναν αγώνα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους φίλους του τοπικού στίβου.
Με αφορμή την έκδοση του νέου του βιβλίου, μιας συλλογής σατιρικών ποιημάτων με τίτλο «Τα βόδια του Σουλπίκιου», ο δημοσιογράφος Άγγελος Σερέτης βρέθηκε σήμερα στο στούντιο του Aegina Portal, σε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη σάτιρα, την πολιτική, τις αλλαγές της εποχής και τις ανησυχίες του για το μέλλον.
Ο Άγγελος Σερέτης συγκέντρωσε στο νέο του βιβλίο περίπου εκατό σατιρικά ποιήματα, τα οποία έχουν γραφτεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε και πλέον ετών. Πρόκειται, όπως εξήγησε, για κείμενα που γεννήθηκαν ως απάντηση σε κάθε μορφή ηγεμονισμού, τόσο σε τοπικό όσο και σε ευρύτερο πολιτικό επίπεδο.
Τα ποιήματα υπογράφονται με το ψευδώνυμο «Σουλπίκιος», ενώ ο τίτλος του βιβλίου, «Τα βόδια του Σουλπίκιου», παραπέμπει, σύμφωνα με τον δημιουργό του, τόσο σε πρόσωπα και καταστάσεις της τοπικής κοινωνίας όσο και σε όσα συμβαίνουν στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό. Με τη χαρακτηριστική του διάθεση, ο συγγραφέας σημείωσε πως όποιος δεν αναγνωρίζει κάτι από τον εαυτό του στις σελίδες του βιβλίου, δεν έχει παρά να συνεχίσει την ανάγνωση.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο Άγγελος Σερέτης διάβασε δύο χαρακτηριστικά ποιήματα, αποκαλύπτοντας το σατιρικό και αιχμηρό ύφος της συλλογής. Στο πρώτο, με τίτλο «Έγινε άντρας η Μαριώ και ο Μήτσος βάζει φούστα», σχολιάζει με τον δικό του τρόπο τις αλλαγές στα κοινωνικά ήθη και τις αντιλήψεις της σύγχρονης εποχής. Στο δεύτερο, με τίτλο «Ο Ηρώδης των Γερόντων», στρέφει τα βέλη του προς την πολιτική εξουσία, ασκώντας κριτική στην κυβερνητική πολιτική και ιδιαίτερα στη μεταχείριση των ηλικιωμένων.
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στο περιεχόμενο του βιβλίου. Ο 84χρονος δημοσιογράφος μίλησε για την αίσθηση αποξένωσης που βιώνει η γενιά του απέναντι στη σύγχρονη πραγματικότητα, αλλά και για την πολιτική υποκρισία, την οποία θεωρεί εντονότερη από ποτέ, υποστηρίζοντας ότι έχει πλέον εξελιχθεί σε μια ολόκληρη επιστήμη, με τη συνδρομή της επικοινωνίας και των επικοινωνιολόγων.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε απέναντι στη σημερινή πολιτική και οικονομική κατάσταση, αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι συνταξιούχοι και στο χάσμα ανάμεσα στους οικονομικούς δείκτες και την καθημερινότητα των πολιτών. Παράλληλα, εξέφρασε τον προβληματισμό του για την ανεξέλεγκτη, όπως τη χαρακτήρισε, ανάπτυξη της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και για την εξάρτηση της επιστημονικής έρευνας από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
«Πόσο έξυπνος είναι ένας άνθρωπος ή πόσο σοφός, όταν παραδίδεται και υποτάσσεται στο δημιούργημά του;», αναρωτήθηκε, θέτοντας το ζήτημα της σχέσης του ανθρώπου με την τεχνολογία και των συνεπειών που μπορεί να έχει η χρήση της.
«Να μην καταπίνουμε αμάσητο τίποτα», ήταν η χαρακτηριστική φράση με την οποία συνόψισε τη συμβουλή του προς τους νεότερους.
Μια νέα πρωτοβουλία με επίκεντρο τους ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω ξεκίνησε ο Σύλλογος των Αιγινητών, μέσω της Ομάδας Κοινωνικής Υποστήριξης.
Πρόκειται για τη δράση «Ζω ενεργά – Συμμετέχω», η οποία φιλοδοξεί να δημιουργήσει έναν σταθερό χώρο συνάντησης, επικοινωνίας, δημιουργικής απασχόλησης και κοινωνικής συμμετοχής για τους μεγαλύτερους σε ηλικία κατοίκους του νησιού.
Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε σήμερα, Τρίτη το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αίγινας, όπου συγκεντρώθηκαν οι πρώτοι συμμετέχοντες, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά αυτή τη νέα προσπάθεια.
Μιλώντας στο Aegina Portal, η γραμματέας του Συλλόγου των Αιγινητών, κ. Κατερίνα Παπαμιχαήλ, παρουσίασε τη φιλοσοφία και τους στόχους της δράσης, επισημαίνοντας ότι η επιλογή να απευθυνθεί αρχικά στους ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω δεν είναι τυχαία.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας αποτελούν «την πείρα, την ιστορία και τη σοφία του τόπου μας». Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να δοθεί η δυνατότητα στους ανθρώπους αυτούς να παραμείνουν ενεργοί, να συμμετέχουν στην κοινωνική ζωή και να μην περιορίζονται στην απομόνωση της καθημερινότητας.
«Δεν πρέπει μεγαλώνοντας να μένουμε απομονωμένοι στο σπίτι. Πρέπει να βρίσκουμε τρόπους να είμαστε ενεργοί, να συμμετέχουμε στη ζωή, να συμμετέχουμε στην κοινωνία», ανέφερε η κ. Παπαμιχαήλ, περιγράφοντας την ανάγκη δημιουργίας μιας ζεστής παρέας, όπου οι συμμετέχοντες θα μπορούν να επικοινωνούν, να δημιουργούν και να μοιράζονται τις εμπειρίες τους.
Το πιλοτικό πρόγραμμα θα έχει αρχική διάρκεια τριών μηνών και θα φιλοξενήσει 15 συμμετέχοντες. Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται κάθε εβδομάδα, στην αίθουσα του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αίγινας, με δραστηριότητες που περιλαμβάνουν ασκήσεις μνήμης, παιχνίδια με λέξεις, δημιουργικά εργαστήρια, συζητήσεις, ανταλλαγή αναμνήσεων, μουσική και τραγούδι, ενημερωτικές δράσεις για θέματα υγείας και πρόληψης, αλλά και αφηγήσεις για την παλιά Αίγινα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόθεση να πραγματοποιούνται κοινές συναντήσεις και δραστηριότητες με τη νέα γενιά, δίνοντας τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών και γνώσεων ανάμεσα στις διαφορετικές ηλικίες.
Υπεύθυνη και συντονίστρια της δράσης είναι η Ευαγγελία Καλαφάτη, την οποία η Κατερίνα Παπαμιχαήλ ευχαρίστησε θερμά για την προετοιμασία και την αγάπη με την οποία αγκάλιασε την πρωτοβουλία. Η κ. Καλαφάτη μιλώντας στο Aegina Portal είπε ότι μέσα από αυτές τις συναντήσεις θα δημιουργηθεί μία όμορφη παρέα και ένας χώρος συνάντησης και επικοινωνίας, παρουσιάζοντας τα επιμέρους στοιχεία αυτών των συναντήσεων.
Παράλληλα, ευχαριστίες απευθύνθηκαν προς τον διευθυντή του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αίγινας, Θεόδωρο Λορέντζο, για την άμεση ανταπόκριση και τη συνεργασία του, καθώς και προς τον Δήμο Αίγινας για την παραχώρηση της αίθουσας που θα φιλοξενεί τις συναντήσεις.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με την υπεύθυνη της δράσης, Ευαγγελία Καλαφάτη, στο τηλέφωνο 6957677937.
Featured
Μερικές δεκαετίες πριν, τότε που αρκετοί από τους κεντρικούς δρόμους της Αίγινας ήταν ακόμη χωματόδρομοι και που τα απογεύματα τα κορίτσια και τα αγόρια της γειτονιάς χάλαγαν τον κόσμο με τα παιχνίδια και τις φωνές τους, τότε που πέντε - έξι "Φλορέτες" αγκομαχούσαν στην ησυχία της παραλίας, λίγο πριν ο ήλιος πέσει στον ορίζοντα και γεμίσει την Κολόνα με βαθυκόκκινες ανταύγειες, εκεί, μέσα σε μια αυλή με μαντρότοιχο χτισμένο από πουρί κοπέλες με πολύχρωμα ρούχα και χαμογελαστά πρόσωπα αναζητούσαν το ριζικό τους.
Μια γιορτή ήταν εκείνες οι μέρες για το μικρόκοσμο της γειτονιάς μας. Μια γιορτή χαρούμενη αλλά και μυστηριακή, που ισορροπούσε στο τελετουργικό της και γινόταν τόσο απρόβλεπτη όσο απρόβλεπτοι ήταν οι άνθρωποι που συμμετείχαν σε αυτή. Οι κοπέλες και τα παλικάρια "χόρευαν" πάνω από τις φλόγες παραδομένοι σε ένα ιδιότυπο φλερτ, λίγο πριν ο γερο Παπαρδέλος ντυμένος μόνο με ένα σεντόνι, σαν "Διονυσιακή" φιγούρα αρχίσει τα πειράγματα.
Αυτό το έθιμο, τον "Κλίδονα" αναβίωσαν χθες οι κυρίες του Συλλόγου Γυναικών Αίγινας στην αυλή του εντευκτηρίου τους. Όλα έγιναν όπως ορίζει η παράδοση. Κάθε κυρία έριξε ένα αντικείμενο στο δοχείο με το αμίλητο νερό που ήταν σκεπασμένο με κόκκινο πανί και πριν βγουν τα "ριζικά" η κυρία Λίνα Μπόγρη - Πετρίτου μίλησε για το τον έθιμο. Το ηχητικό απόσπασμα που ακολουθεί, είναι για εμάς εδώ στο Aegina Portal ένα μικρός θησαυρός. Ευχαριστούμε το Σύλλογο Γυναικών Αίγινας και την κυρία Λίνα Μπόγρη - Πετρίτου που μας τον εμπιστεύτηκαν.
Featured
Aegina Portal, Λαογραφική Έρευνα
Γράφει η Μαρία Μαλτέζου
Ένα ηλιόλουστο μεσημέρι η κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη μας υποδέχθηκε στο σπίτι στη Κυψέλη, μας μίλησε για την προσωπική της σχέση με το κοπανέλι και μας μύησε στην τέχνη του.
Η αφήγηση ξεκινάει και εμείς ακούγοντάς την ταξιδεύουμε πίσω στο 1956 όταν μικρό κοριτσάκι εκείνη, ζητούσε επίμονα να μάθει την τέχνη της πιο φημισμένης και ακριβής δαντέλας. Όμως τα χρονιά ήταν δύσκολα και η οικονομική κατάσταση της οικογένειας της δεν επέτρεπε περιττά έξοδα, οπότε και η αγορά των δύο βασικών εργαλείων για το κοπανέλι της ήταν απαγορευμένη. Τίποτα όμως δεν ήταν πιο δυνατό από την αγάπη και το πάθος της για δημιουργία. Αποφασίζει λοιπόν ότι για να κάνει τα πρώτα της βήματα πρέπει να αυτοσχεδιάσει: κόβει βέργες από το αμπέλι της οικογένειας της και με ένα μικρό μαξιλαράκι γεμάτο άχυρα ξεκινάει να δημιουργεί. Το πρώτο της έργο, μικρό αλλά πολύτιμο για εκείνη, μια σειρά «περαστό» μια μικρή δαντέλα που στόλιζε τις μαξιλαροθήκες, ήταν αρκετό να πείσει τη μητέρα της πως αξίζει ένα μεγαλύτερο «κουσουνί» και αυθεντικά ξύλινα κοπανέλια.
Σήμερα λοιπόν η κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη είναι η δική μας δασκάλα και το πλέξιμο του κοπανελιού αρχίζει: Κάθεται στην καρεκλά και τοποθετεί πάνω στα πόδια της ένα κυλινδρικό μαξιλάρι το «κουσούνι», όπως λέγεται, το οποίο είναι γεμάτο με άχυρα. Τοποθετεί από πάνω ένα χοντρό χαρτόνι και στη συνέχεια στερεώνει πάνω του με καρφίτσες το πατρόν της δαντέλας, το οποίο είναι σχεδιασμένο σε ριζόχαρτο. Στη συνέχεια τοποθετεί καρφίτσες στο περίγραμμα του σχεδίου, οι κλωστές είναι δεμένες ανά 2, 4, ή 8 και στερεωμένες σε μία καρφίτσα στην αρχή του σχεδίου. Το μήκος τους βρίσκεται τυλιγμένο σε 18 με 20 ειδικά μακρόστενα ξυλάκια, σαν πασσάλους: τα κοπανέλια. Τα κοπανέλια είναι φτιαγμένα από ξύλο λεμονιάς. Η κυρία Φωτεινή μας λέει πως παλιότερα τα «κοπανέλια» ήταν από ξύλο ελιάς ή καρυδιάς και φτιάχνονταν στον τόρνο. Οι γυναίκες στην Αίγινα τα αγόραζαν συνήθως από τις φυλακές, που λειτουργούσαν τότε στο νησί . Όμως, όπως εκείνη υποστηρίζει τα μικρά κοπανέλια από ξύλο λεμονιάς λόγω του βάρους τους είναι καλυτέρα για τη δημιουργία της δαντέλας. Κρατώντας στα χέρια της τα μακρόστενα αυτά ξυλάκια αρχίζει το πλέξιμο του κοπανελιού . Ο ρυθμικός κτύπος που ακούγεται από αυτά έδωσε το όνομα του στην δαντέλα.
Η αξία ενός έργου από κοπανέλι στην πραγματικότητα δεν μπορεί να έχει τίμημα. Το συναισθηματικό δέσιμο του δημιουργού με το έργο του καταλήγει τόσο ισχυρό ώστε να μην μπορεί να αντιπροσωπευτεί από οποιοδήποτε ποσό. Αυτή ήταν άλλωστε και η απάντηση της όταν τη ρωτήσαμε σχετικά με τις τιμές των έργων της: « Πολλές φορές ένα τραπεζομάντιλο από κοπανέλι μπορεί να πλέκεται μήνες, μπορεί και κάτι παραπάνω από χρόνο, έτσι λοιπόν μου είναι δύσκολο να το παραδώσω ανεξάρτητα από τα χρήματα που θα πάρω».
Για να μυηθεί κάποιος στην τέχνη του κοπανελιού θα πρέπει να έχει αρκετή υπομονή και αγάπη για το τελικό αποτέλεσμα, διότι χρειάζονται λεπτές και μεθοδικές κινήσεις, αρκετές ώρες ή μέρες δουλειάς μέχρι την ολοκλήρωση του έργου.
Τα έργα από κοπανέλι λόγο της ιδιαιτερότητας της κατασκευής τους, αλλά και του ιδιαιτέρου αισθητικού αποτελέσματος που προσφέρουν αποστέλλουν κατά κοινή αποδοχή εξαιρετικά έργα λαϊκής τέχνης με φήμη που απλώνεται πλέον ανά τον κόσμο. Το τμήμα για την εκμάθηση της τέχνης που λειτουργεί από το Μορφωτικό Σύλλογο Αίγινας, αποτελεί έναν δυναμικό πυρήνα για τη μετάδοση της συγκεκριμένης τεχνικής στις νεότερες γενιές.
Ευχαριστούμε πολύ την κυρία Φωτεινή Γενίτσαρη και την κυρία Ανθή Τζίτζη για την ευγενική φιλοξενία τους και για τον χρόνο που μας διέθεσαν.
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί το πρώτο μέρος από τη μελέτη του θεολόγου - εκπαιδευτικού Γεωργίου Μπήτρου με τίτλο: "Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία. Καλλιέργειες και διατροφή."
"Αναφερόμενος όμως στους προγόνους μας, θυμήθηκα εικόνες από τα παιδικά μου καλοκαίρια εκεί ψηλά στην Κυψέλη στους πρόποδες της Δραγουνέρας, στο παλιό σπίτι του παππού και της γιαγιάς. Εικόνες από τα υπόγειο του σπιτιού που σαν τους κλέφτες κατεβαίναμε με την αδελφή μου, για να παίξουμε και να εξερευνήσουμε γωνιές με άγνωστα αντικείμενα για μας τότε, παλιά, σκονισμένα και παρατημένα. Σε ένα υπόγειο σκοτεινό, γεμάτο αράχνες, εγκαταλελειμμένο γεμάτο άχρηστα πράγματα πλέον που κάποτε όμως ήταν σε χρήση, είχαν ζωή, ήταν η ζωή του σπιτιού.
Δεν θα μπορούσα όμως να σας προσφέρω αυτό το ταξίδι χωρίς τη βοήθεια του πατέρα μου, ο οποίος ξεσκόνισε και ξε-αράχνιασε με την μνήμη του όλα αυτά τα αντικείμενα, τα οποία ως παιδί και εκείνος είχε αγγίξει με άλλα είχε δουλέψει και γενικά γνώριζε αυτό το χώρο σπιθαμή προς σπιθαμή.
Ο παππούς πέθανε το 1966 και από τότε τα εργαλεία, τα σύνεργα του, απέμειναν εκεί. Αργότερα η γιαγιά τα χάρισε σε κάποιους γείτονες. Ο μπάρμπα – Γιώργης στα νιάτα του ήταν ναυτικό. Πήγαινε με τα σφουγγαράδικα στην Ιταλία στις ακτές της Βορείου Αφρικής αλλά δεν βούταγε, κράταγε το κολαούζο. Όταν λοιπόν στα ανοιχτά της Ιταλίας πέρασε μια μέρα από κοντά τους ένα μεγάλο ποστάλι της εποχής εκείνης (μεγάλο επιβατηγό πλοίο) ο παππούς το θαύμαζε και έλεγε και ξαναέλεγε: «πω πω τι κάραβος είναι αυτός». Ε δεν ήθελε και πολύ, από αυτή τη φράση ο παππούς απέκτησε και το παρατσούκλι του. Τον είπαν «Καραβό». Ο μπάρμπα – Γιώργης ο Καραβός λοιπόν όταν γύριζε τέλη Σεπτέμβρη αρχές Οκτώβρη στην Αίγινα, εποχή που γύριζαν όλα τα σφουγγαράδικα, ασχολείτο με τα χωράφια του. Και δόξα τω Θεώ είχε αρκετά.
Στο υπόγειο του σπιτιού αποθήκευε ότι του χάριζε η γη του. Ότι μάζευε με τα χέρια του. Το καρπό του κόπου και του μόχθου μιας χρονιάς. Γιατί τα χρόνια πέρασαν δεν πήγαινε πλέον με τα σφουγγαράδικα, και η κύρια ασχολία του ήταν πλέον τα χωράφια και τα ζώα του. Στο υπόγειο αυτό λοιπόν φυλάσσονταν τα προϊόντα -τα γεννήματα- της χρονιάς, οι καρποί και ότι ακόμα έπρεπε να φυλαχθεί για να βγει ο χειμώνας. Τα χρόνια ήταν δύσκολα, υπήρχε φτώχια, πέρασαν και πείνα με την κατοχή, έπρεπε να γίνεται σωστή διαχείριση. Το υπόγειο με τόσα πράγματα ήταν ένας μικρός παράδεισος και δροσερό όπως ήταν διατηρούσε σε καλή κατάσταση τα τρόφιμα.
Από τα πρώτα αντικείμενα που θυμάμαι έντονα είναι σε μια γωνιά ένας σκονισμένος γεμάτος αράχνες αργαλειός. Μετά έμαθα από τον πατέρα μου ότι με αυτό έφτιαχναν κουρελούδες. Από κοντά τα εργαλεία του παππού με τα οποία δούλευε τη γη. Τα φρόντιζε τα είχε πάντα καθαρά και σε καλή κατάσταση. Μιλάμε για τη τσάπα, τον κασμά, την αξίνα, το τσεκούρι, το θρινάκι, το ινί, τις πλάνες, το ξυλοφάι, τα πριόνια κ.αλ.
Στην άλλη γωνιά δύο μεγάλα ξύλινα βαρέλια. Εκεί έμπαινε ο μούστος. Ο μούστος προερχόταν από τα αμπέλια του παππού στο Βαθυπόταμο και στη Μπαμπατσέα, αλλά και από τα γύρω από το σπίτι μικρά αμπελάκια. Τα σταφύλια τα πατούσε σε πατητήρια γειτόνων και φίλων. Ο μούστος θα έδινε το κρασί της χρονιάς. Όμως η νοικοκυρά θα κράταγε και από αυτόν θα έφτιαχνε καταρχήν τη μουσταλευριά, τα μουστοκούλουρα, το πετιμέζι, την πετιμεζόπιτα (κυρίως στις σαρακοστές). Επίσης από τα τσάμπουρα θα έφτιαχνες και λίγο τσίπουρο.
Δίπλα στα κρασοβάρελα υπήρχαν τέσσερα πιθάρια με λάδι. Οι ελιές στο Βαθυπόταμο και στους Αγίους έδιναν το λάδι της χρονιάς, αν βέβαια η χρονιά ήταν καλή. Τα πιθάρια μεγάλου σχήματος αλλά και κάποια μικρότερα τα αγόραζαν. Ήτα έφερναν από τον Πειραιά ή από τα εργαστήρια του Μεσαγρού ή του Παντελή του Κουλικούρδη στους Αγίους. Οι ελιές φυλάσσονταν σε κιούπια. Από αυτά τα εργαστήρια, το κάθε Αιγινήτικο σπιτικό αγόραζε τη μεγάλη στάμνα για το νερό, υπήρχε επίσης το μικρότερο σταμνί – η κανάτα – και το κανατάκι που έβαζαν νερό και το έπαιρναν μαζί τους στο αμπέλι ή στα άλλα χωράφια.
Σε δύο μεγάλα κασόνια φυλασσόταν το κριθάρι και το σιτάρι τα οποία είχε σπείρει και θερίσει στα γύρω χωράφια. Το σιτάρι και το κριθάρι το αλώνιζε στο γειτονικό αλώνι με γαϊδουράκι. Αυτά έδιναν το ψωμί. Για αυτό μέσα στο κατώι υπήρχε η πινακωτή, το πλαστήρι πάνω στο οποίο ζύμωναν και άνοιγαν φύλλο.
Σε κάποια κοφίνια παραδίπλα βρισκόταν οι βίκος και τα αράκια. Στο τοίχο κρεμασμένες πλεξούδες με σκόρδο και τα κρεμμύδια. Σε άλλα κασόνια οι πατάτες, τα λεμόνια, τα μύγδαλα, το καλαμπόκι. Σε μικρά κιούπια τα ξερά σύκα για το χειμώνα που η γιαγιά τα είχε ζεματίσει και τα είχε γεμίσει με μια καρδία (αμύγδαλο).
Από τα πατερά κρέμονταν οι τάβλες πάνω στις οποίες έβαζαν τα τυριά. Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι ελλείψει ψυγείου, τα τρόφιμα διατηρούνταν στο υπόγειο όπου ήταν δροσερό ή μέσα στο σπίτι στο φανάρι που κρεμόταν από τα πατερά ή μέσα στην παλεθούρα (σκαφτό ντουλαπάκι μέσα στον τοίχο).
Μιλήσαμε όμως για το τυρί. Κάθε σπιτικό είχε τα ζώα του. Τα σπιτάκια για τα ζώα, το κοτέτσι ή το σπιτάκι για την κατσίκα και την προβατίνα ήταν πολύ κοντά στο σπίτι σχεδόν στην αυλή του. Από αυτά τα ζώα έπαιρναν το γάλα, το οποίο όταν περίσσευε η νοικοκυρά το πουλούσε. Λέμε όταν περίσσευε γιατί από αυτό το γάλα έπιναν, έφτιαχναν τυρί, μυζήθρα, τσίγαρα, γερεμέζι, γαλόπιτα, άιντε και κάποιο γαλακτομπούρεκο της Τυρινής.
Σε ένα καλάθι υπήρχαν τα αυγά, τα οποία πουλούσαν κυρίως. Οι κότες ήταν πολύτιμες σε κάθε σπιτικό, γιατί εκτός από τα αυγά, τις καλές μέρες έδιναν και το κρέας.
Και όταν τα πράγματα ήταν πολύ επίσημα, μπορεί να έσφαζαν και τον κόκορα, τον οποίο τον έκαναν σούπα. Μάλιστα έλεγαν καθώς έβραζε: «Ξέρει αυτός τραγούδια», γιατί η σούπα τράβαγε κρασί και το κρασί έφερνε ευφημία τραγούδι – χορό – γλέντι.
Η αγροτική παραγωγή συμπληρωνόταν με τα προϊόντα που έβγαζε το μποστάνι. Όπως ντομάτες, πατάτες, κολοκύθια, μελιτζάνες, ατζούρια, μαρούλια, κρεμμύδια, κουνουπίδια, κουκιά, καλαμπόκι, αλλά και με ότι απέδιδαν τα δένδρα όπως ελιές, σύκα, αμύγδαλα, σταφύλια, βερίκοκα, ρόδια, αχλάδια. Ίσως φανεί παράξενο, αλλά εάν μέσα στα χωράφια υπήρχε χαρουπιά δεν θεωρείτο άχρηστη. Πέρα από τον πλούσιο ίσκιο που εξασφάλιζε πρόσφερε τα χαρούπια της από τα οποία έβγαζαν το χαρουπάλευρο και το χαρουπόμελο."
Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί το δεύτερο μέρος από τη μελέτη του θεολόγου - εκπαιδευτικού Γεωργίου Μπήτρου με τίτλο: "Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία. Καλλιέργειες και διατροφή."
Η διατροφή εκείνα τα χρόνια καθοριζόταν εν πολλοίς από τα προϊόντα που αναφέραμε. Από όσα έδινε το χωράφι και από την μικρή οικιακή κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Το κρέας αν υπήρχε (έσφαζαν ζώο ή αγόραζαν) προοριζόταν για 2 ή 3 φορές το χρόνο. Το τραπέζι ήταν λιτό, οι εποχές δύσκολες και πολλά από τα προϊόντα πωλούνταν, ώστε με τα λιγοστά χρήματα να καλυφθούν άλλες ανάγκες. Αν λοιπόν η παραγωγή ήταν καλή, πουλούσαν λάδι, κρασί, σιτάρι, αβγά, σύκα, σταφύλια, βερίκοκα, αμύγδαλα και καμιά κότα ή κόκορα.
Ένα συνηθισμένο αγροτικό σπίτι της παλιάς Αίγινας ήταν χτισμένο με βάση τις ασχολίες και τις ανάγκες των ανθρώπων του. Όλα τα δωμάτια ήταν στη σειρά, το ένα δίπλα στο άλλο. Το σπίτι ήταν προφυλαγμένο από το βοριά, γι’ αυτό όλες οι πόρτες του κοίταγαν προς το νοτιά. Η κουζίνα ήταν μικρή, ακολουθούσε το μεγάλο υπνοδωμάτιο. Κατόπιν υπήρχαν σε κατώτερο επίπεδο οι βοηθητικοί χώροι όπου αποθηκεύονταν τα εργαλεία και τα προϊόντα του σπιτιού.
Ακολουθούσε η σάλα, η οποία ήταν υπερυψωμένη. Η πρόσβαση στη σάλα γινόταν μόνο εξωτερικά με πέτρινη σκάλα. Ήταν ένα δωμάτιο κλειστό, ξεκομμένο από την υπόλοιπη ζωή του σπιτιού, το πιο επίσημο που προοριζόταν για γιορτές, για ειδικές περιστάσεις (αρραβώνες, γάμους, - τότε οι γάμοι γίνονταν στα σπίτια) ή για φιλοξενία κάποιων επισκεπτών. Απαραίτητα στην αυλή του ήταν το πηγάδι – η ανάγκη του νερού ήταν επιτακτική – η βρυσούλα για το πλύσιμο των χεριών και του προσώπου, το φουρνάκι, όπου η νοικοκυρά θα έψηνε το ψωμί, τα φαγητά και κάποιο γλυκό, το πάτημα (όχι σε όλα τα σπίτια) και σε μικρή απόσταση το αλώνι. Έξω από το σπίτι του παππού υπήρχε ένα αλώνι όπου το μοιράζονταν τρεις οικογένειες, του παππού, του Ν. Μούρτζη και του Σ. Μπήτρου. Στην αυλή υπήρχε το κοτέτσι και τα σπιτάκια για την κατσίκα, τη προβατίνα και τα άλλα οικόσιτα ζώα.
Τέτοια νοικοκυρόσπιτα – αγροτόσπιτα ήταν πολλά στην Αίγινα, ιδίως στις αγροτικές περιοχές όπως στην Κυψέλη, στο Μεσαγρό, στο Βαθύ και στις υπόλοιπες περιοχές και χωριά σε μικρότερη κλίμακα.
Θα ήταν άδικο να μην αναφέρουμε για την Κυψέλη τους μεγάλους νοικοκυραίους:
Το Δημήτρη Χατζόπουλο, το Νικόλαο Μούρτζη (Φρεατσώτη), το Παναγιώτη Μωρόγιαννη το φούρναρη, το Σταύρο Μπήτρο, το Χαράλαμπο Παυλινέρι, τον Κυριάκο Μοίρα, το Γιώργο Πούντο, το Διονύση Μουτσάτσο (Διονυσάκη), το Γιώργο Μαρίνη (Γερούλη) τον Δημήτρη Παυλινέρη, τον Γιάννη Σακκιώτη, τον Ευάγγελο Τσαμουτσαντώνη, τον Δημήτρη Ασημαντώνη.
Στο Βαθύ: τον Παναγιώτη Στενάκη, τον Νίκο Πρωτονοτάριο (Εισαγγελέα), τον Σταμάτη Μεθενίτη, τον Μαρίνη, τον Ευάγγελο Λιαμή, τον Αλέξανδρο Πάλλη, τον Γιώργο Πετρίτη, τον Ευάγγελο Λεούση, τον Παντελή Κουκούλη, τον Παντελή Κουλικούρδη.
Και στο Μεσαγρό: τον Χαλδαίο, τον Μελόγαμπρο.
Οι αγρότες αυτοί και πολλοί άλλοι που χάριν χρόνου δεν τους αναφέρουμε ήταν από τους τελευταίους επαγγελματίες της γης. Σήμερα ελάχιστοι έχουν απομείνει. Η καλλιεργήσιμη γη έχει συρρικνωθεί.
Όλοι αυτοί που αναφέραμε είναι οι τελευταίοι κρίκοι της μεγάλης αγροτικής αλυσίδας που ξεκινά από τον 19ο αιώνα και τερματίζεται στην πέμπτη ή έκτη δεκαετία του 20ου αιώνα, όταν ο ερχομός της περήφανης φυστικιάς, αλλάζει τα δεδομένα ή ο τεμαχισμός και πώληση εκατοντάδων ή χιλιάδων κτημάτων σε Αθηναίους και Πειραιώτες ή αλλοδαπούς εραστές της Αίγινας, προς ανοικοδόμηση παραθεριστικών κατοικιών, μεταμορφώνει την παλιά ναυτική – αγροτική και ελάχιστα κτηνοτροφική Αίγινα, αλλάζει τη χρήση γης και στρέφει τους κατοίκους στην ενασχόληση με τα τουριστικά επαγγέλματα.
Στο σημείο αυτό αξίζει να υπενθυμίσουμε για την ιστορία του πράγματος, ότι το 1927 αναφέρεται από τους πρόκριτους του νησιού ότι το μεγαλύτερο ποσοστό των κατοίκων ασχολείται με τη γεωργία. Η μορφολογία του εδάφους επέτρεπε αυτή την ενασχόληση λόγω της μεγάλης διαθέσιμης καλλιεργήσιμης έκτασης σε σχέση με τα γειτονικά νησιά του Πόρου και της Ύδρας των οποίων οι κάτοικοι στρέφονταν σε άλλες μορφές βιοπορισμού.
Τον 19ο αιώνα η Αίγινα ήταν καλλιεργημένη και πιο πράσινη από τα άλλα νησιά του Σαρωνικού. Στις πλαγιές των βουνών και γύρω από τους οικισμούς: Ανιτσαίο, Βλάχηδες, Λαζάριδες, Παχειά Ράχη Τζίκηδες οι γεωργοί συγκρατούσαν τα χώματα με τοίχους από ξερολιθιά, δημιουργώντας έτσι αναβαθμίδες, στις οποίες έσπερναν κριθάρι και άλλα δημητριακά ή φύτευαν ελιές, αμυγδαλιές, χαρουπιές, αχλαδιές. Χαμηλότερα έβαζαν συκιές, βερικοκιές, ροϊδιές και έσπερναν σιτάρι. Στις πεδιάδες καλλιεργούσαν αμπέλια με σταφύλια σαββατιανά, ροϊδίτες, μαυρούδια.
Ο Χέλδραϊχ αναφέρει ότι το 1989 στις πεδινές περιοχές έβαζαν αμπέλια, συκιές, ελιές, αμυγδαλιές και στις πλαγιές του βουνού έσπερναν κριθάρι, όσπρια, λαθούρι, αρακά, ρεβίθια, κουκιά, βίκο. Εξαιτίας του κλίματος τα σύκα, τα όσπρια και οι ντομάτες ωρίμαζαν πιο πρώιμα και γινόταν εξαγωγή.
Η προετοιμασία του χωραφιού άρχιζε το φθινόπωρο με το όργωμα, εποχή που επέστρεφαν οι σφουγγαράδες από τα μακρινά ταξίδια τους. Ορισμένα από αυτά τα είδη ήθελαν και ξεβοτάνισμα. Τον Ιούλιο θερίζανε τον καρπό και τον δένανε σε δεμάτια. Τα δεμάτια τα δένανε με τα δεματικά (βρίζα) τα οποία έπλεκαν κοτσίδα, γιατί ήταν το πιο ψιλό από όλα. Κατόπιν τα μετέφεραν στο αλώνι και τα αλώνιζαν με τα ζώα.
Όταν φυσούσε ο αέρας χώριζαν τον καρπό από το άχυρο με το «λύχνιασμα». Αυτό γινόταν με το θρινάκι (εργαλείο ξύλινο που είχε τη μορφή μεγάλης πιρούνας). Μετά οι γυναίκες το κοσκίνιζαν με το αλόργο το έβαζαν στα σακιά. Κρατούσαν τη σπορά της επόμενης χρονιάς και το άλλο το πήγαιναν στο μύλο με τα ζώα.
Οι πρώτοι ανεμόμυλοι στην Αίγινα κτίζονται περίπου το 1800. Η ύπαρξη πολλών ανεμόμυλων αλωνιών και πατημάτων αποδεικνύει ότι οι παλαιοί Αιγινήτες ασχολούνταν με την καλλιέργεια της γης. Αναφέρεται επίσης ότι οι Αιγινήτικοι ανεμόμυλοι άλεθαν γεννήματα και από τις αντικρινές στεριές.
Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης στους ανεμόμυλους της Αίγινας άλεθαν σιτάρι και κριθάρι για τις ανάγκες του στρατού. Όταν οι ανεμόμυλοι της Αίγινας δεν επαρκούσαν άλεθαν και στους νερόμυλους της Επιδαύρου.
Η χρήση των ανεμόμυλων περιορίστηκε σταδιακά καθώς από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα άρχισε να υποχωρεί η καλλιέργεια των σιτηρών. Το ίδιο συνέβη και με τα λιατρίβια και τα πατητήρια.
Ήταν η εποχή της άφιξης στην Αίγινα της φιστικιάς η οποία ήρθε ρίζωσε και ξερίζωσε πολλά αμπέλια, ελιές αμυγδαλιές, συκιές και άλλα δέντρα.
Ο καιρός όμως έχει γυρίσματα και σήμερα η ελιά παίρνει σιγά – σιγά την εκδίκηση της.
Οι αλλαγές στη χρήση γης, η εγκατάλειψη των παλαιών επαγγελμάτων, οδήγησε και στην αλλαγή των διατροφικών συνηθειών. Ξεχάστηκαν λόγω έλλειψης αγνών σπιτικών υλικών και δεν παρασκευάζονται πλέον φαγητά – γλυκά – ψωμί που έφτιαχναν οι παλαιές νοικοκυρές. Οι ρυθμοί της ζωής πλέον έχουν αλλάξει. Η γυναίκα εργάζεται έξω από το σπίτι άλλωστε οι ανάγκες του σύγχρονου σπιτικού είναι τεράστιες. Όλοι αυτοί οι πολλοί αποτρεπτικοί λόγοι είναι η αιτία που σήμερα νοσταλγούμε τις γεύσεις και τις οσμές της παλαιάς Αιγινήτικης κουζίνας, όταν η νοικοκυρά αφιέρωνε χρόνο, διέθετε μεράκι και πολύ αγάπη για να μαγειρέψει, να ψήσει τα ψωμιά της, να δέσει το γλυκό, να πήξει το γερεμέζι, να σφάξει τον κόκορα, να ετοιμάσει το τραπέζι του αντρός της που θα γύριζε κουρασμένος από τη δουλειά.
Featured
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η έκθεση με τίτλο «Αγροτικά εργαλεία και αντικείμενα» που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο της Κυψέλης και διήρκησε από 5 έως και 23 Σεπτεμβρίου. Στην έκθεση ο επισκέπτης είχε την ευκαιρία να δει από κοντά, παραδοσιακά γεωργικά εργαλεία και αντικείμενα από την καθημερινότητα και την εργασία των κατοίκων του νησιού. Τα αντικείμενα της έκθεσης προέρχονταν από τις συλλογές των κυρίων Ανδρέα Κάππου και Αργύρη Στενάκη. Παράλληλα ο επισκέπτης της έκθεσης μπορούσε να πάρει εντελώς δωρεάν ένα έντυπο με τίτλο «Το παραδοσιακό αγροτικό σπίτι της Αίγινας και η οικιακή οικονομία» του θεολόγου – εκπαιδευτικού κυρίου Γεωργίου Μπήτρου με δεκαπέντε σελίδες πολύτιμου υλικού.
Μία μικρή εισαγωγή από το έντυπο του κυρίου Μπήτρου, που αφορά τους λόγους και τους σκοπούς της έκθεσης.
«Προετοιμάζοντας την έκθεση «Αγροτικά εργαλεία και αντικείμενα» στο Πνευματικό Κέντρο της Κυψέλης, σκέφτηκα πως πολλοί από τους επισκέπτες της θα ήθελαν να πληροφορηθούν τον παλαιό τρόπο ζωής των κατοίκων του νησιού, ο οποίος ταυτιζόταν με τα παραδοσιακά επαγγέλματα του νησιού, όπως του ναυτικού, του σφουγγαρά, του γεωργού, του ρετσινά, του πετρά, του αγγειοπλάστη.
Το σύνολο του περιεχομένου του Aegina Portal είναι πρωτότυπο, αποτέλεσμα δημοσιογραφικής έρευνας και προστατεύεται από τους νόμους περί πνευματικών δικαιωμάτων.
Απαγορεύεται η αντιγραφή ολόκληρου ή μέρους αυτού χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια.