Μια εκδήλωση - ομιλία, αφιερωμένη στην Παναγία και στην παρουσία της στη νεοελληνική ποίηση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Κυριακής 16 Αυγούστου, στην αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, με αφορμή τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. 

Ο Σύλλογος των Φίλων του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας διοργάνωσε την εκδήλωση, προσκαλώντας το κοινό σε μια διαφορετική προσέγγιση του προσώπου της Παναγίας, μέσα από την ποίηση και τη διαδρομή της στον νεοελληνικό λόγο.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Μιχαήλ Κάλαβρος, υποψήφιος διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα «Μήτηρ Θεού και μάνα του κόσμου: Η μορφή της Παναγίας στη νεοελληνική ποίηση».

Ο εισηγητής επιχείρησε μια εκτενή περιδιάβαση στη νεοελληνική ποίηση, από τους πρώτους μεταβυζαντινούς χρόνους έως τη σύγχρονη εποχή, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές όψεις με τις οποίες εμφανίζεται η Παναγία στο έργο των ποιητών.

Όπως σημείωσε, η αναφορά στην Παναγία υπερβαίνει τους γλωσσικούς, ποιητολογικούς και αισθητικούς διαχωρισμούς που χαρακτηρίζουν τις διαφορετικές περιόδους της ελληνικής λογοτεχνίας. Η μορφή της άλλοτε εμφανίζεται ως ιερό και θεολογικό πρόσωπο, άλλοτε ως μητέρα και σύμβολο προστασίας, άλλοτε ως μια γυναίκα που βιώνει τον πόνο και την απώλεια, ενώ σε άλλες περιπτώσεις συνδέεται με τη φύση, τη θάλασσα και τις κρίσιμες στιγμές του ελληνισμού.

Από τον Σολωμό και τον Βαλαωρίτη, στον Παλαμά και τον Καβάφη

Η ομιλία ξεκίνησε από τα πρώτα δείγματα της νεοελληνικής ποιητικής παράδοσης και έφτασε μέχρι σημαντικούς εκπροσώπους του 19ου και του 20ού αιώνα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Αριστοτέλη Βαλαωρίτη και στο ποίημά του «Η Φανερωμένη», όπου μια απελπισμένη μητέρα, με το παιδί της άρρωστο και νηστικό και τον σύζυγό της χαμένο στα ξένα, προσφεύγει στην Παναγία. Η Θεοτόκος παρουσιάζεται εδώ ως «παρηγοριά του κόσμου» και ως η μητέρα στην οποία καταφεύγει μια άλλη μητέρα για τη σωτηρία του παιδιού της.

Ακολούθησε η αναφορά στον Αχιλλέα Παράσχο, όπου η Παναγία εμφανίζεται ως έλεος, ελπίδα, ελεημοσύνη και παρηγοριά, αλλά κυρίως ως «μάνα του κόσμου». Στο έργο του ποιητή, η επίκλησή της αποκτά ακόμη πιο προσωπικό χαρακτήρα, όταν μια μητέρα ζητά από την Παναγία να σώσει την κόρη της.

Στον Κωστή Παλαμά, η μορφή της Παναγίας συνδέεται μεταξύ άλλων με την ιστορική μετάβαση από την αρχαιότητα στον χριστιανισμό, αλλά και με την προσωπική αγωνία και την αναζήτηση σωτηρίας. Ο εισηγητής αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στο ποίημα «Η Παναγία στην κόλαση», καθώς και στη «Μυστική παράκληση».

Ξεχωριστή θέση κατέλαβε ο Κωνσταντίνος Καβάφης και το ποίημά του «Δέησις». Μια μητέρα προσεύχεται μπροστά στην εικόνα της Παναγίας για τον ναύτη γιο της, χωρίς να γνωρίζει ότι έχει ήδη χαθεί στη θάλασσα. Η τραγικότητα του ποιήματος, όπως ανέδειξε ο Μιχαήλ Κάλαβρος, βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι τόσο η μητέρα του ναύτη όσο και η ίδια η Παναγία παρουσιάζονται, με διαφορετικό τρόπο, ως μητέρες που περιμένουν.

Η Παναγία ως σύμβολο της Ελλάδας

Στη συνέχεια, η ομιλία πέρασε στον Άγγελο Σικελιανό, όπου η Παναγία συνδέεται με τη γυναίκα, τη μητέρα, τη φύση και τη ζωή, ενώ ο θάνατος αναδεικνύεται σε μέρος του αέναου κύκλου της δημιουργίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά στο «Πάσχα των Ελλήνων», όπου η Παναγία αποκτά ευρύτερη συμβολική διάσταση και η Ελλάδα εμφανίζεται σαν κόρη που στέκεται μπροστά στη μητέρα της, περιμένοντας από εκείνη κατεύθυνση και προστασία.

Στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, αντίστοιχα, η Παναγία παρουσιάζεται ως η τρυφερή πλευρά της θεότητας, εκείνη που μπορεί να λειτουργήσει ως ανάσχεση απέναντι στην οργή και την αυστηρότητα του Θεού. Είναι η παρουσία που κατανοεί τον ανθρώπινο πόνο και λειτουργεί ως προστατευτική μορφή μέσα στην ανθρώπινη δοκιμασία.

Η Παναγία ως μάνα του Χριστού

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Κώστα Βάρναλη, ο οποίος, όπως εξήγησε ο εισηγητής, ενδιαφέρθηκε για την Παναγία ακριβώς επειδή μπορούσε να αποτελέσει το σύμβολο της πραγματικής μητρότητας.

Η προσέγγιση αυτή κορυφώνεται στη «Μάνα του Χριστού», όπου η Παναγία παρουσιάζεται ως μια ανθρώπινη μητέρα που θα ήθελε ο γιος της να είχε μια απλή και ευτυχισμένη ζωή, μακριά από τη δόξα και το μαρτύριο. Η εικόνα της Θεοτόκου απομακρύνεται έτσι από μια αποκλειστικά θεολογική προσέγγιση και μετατρέπεται σε εικόνα της μάνας που φοβάται, πονά και δεν μπορεί να αποτρέψει το πεπρωμένο του παιδιού της.

Στη συνέχεια παρουσιάστηκε η παρουσία της Παναγίας στην ποίηση της γενιάς του ’30, με αναφορές στον Γιώργο Σεφέρη, ενώ ιδιαίτερη θέση είχε η ποίηση του Νικηφόρου Βρεττάκου, όπου η Παναγία αντιπαρατίθεται στον Θεό ως η μορφή εκείνη που, έχοντας γνωρίσει η ίδια τον πόνο, μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τον πάσχοντα άνθρωπο.

Από τον Ρίτσο και την Καρέλλη έως την Κύπρο

Η περιδιάβαση συνεχίστηκε στη μεταπολεμική ποίηση, με αναφορές στον Γιάννη Ρίτσο, τον Γιώργο Βαφόπουλο και τη Ζωή Καρέλλη.

Στον Ρίτσο, ο θρήνος της μητέρας για τον νεκρό γιο συναντά τον θρήνο της Παναγίας για τον Χριστό, ενώ η ποιητική επεξεργασία του προσώπου της Θεοτόκου δεν περιορίζεται σε μία μόνο διάσταση.

Η Ζωή Καρέλλη, από την πλευρά της, αξιοποιεί τη βυζαντινή και λαϊκή παράδοση, ανακαλώντας τις μορφές της Παναγίας που συναντά κανείς στις εκκλησίες και στην οικογενειακή μνήμη. Στην ποίησή της η Παναγία γίνεται καταφυγή, αλλά και πηγή εγκαρτέρησης και εσωτερικής δύναμης.

Η ομιλία έφτασε μέχρι την Κύπρο, με αναφορές στον Κώστα Μόντη και τον Κυριάκο Χαραλαμπίδη. Στην ποίηση του Μόντη, η Θεοτόκος παρουσιάζεται να βγαίνει από την εικόνα και να γίνεται μία από τις γυναίκες του χωριού, ενώ ο Χαραλαμπίδης αξιοποιεί τα ευαγγελικά πρόσωπα με έναν ελεύθερο και ιδιαίτερο τρόπο.

Στο τέλος, ο Μιχαήλ Κάλαβρος αναφέρθηκε και στον Γιάννη Βαρβέρη και στη μητέρα του Ιούδα, η οποία αναζητά στη συγχώρεση της Παναγίας την τελευταία ελπίδα για τον γιο της.

Μια διαδρομή αιώνων

Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο Μιχαήλ Κάλαβρος τόνισε ότι η μορφή της Παναγίας εξακολουθεί να τροφοδοτεί την ελληνική ποίηση, άλλοτε ως ιερό και θεολογικό πρόσωπο, άλλοτε ως μητέρα και σύμβολο προστασίας, άλλοτε ως γυναίκα που βιώνει την απώλεια και τον πόνο και άλλοτε ως μυστηριακή παρουσία που συνδέεται με τη φύση, τη θάλασσα και τις κρίσιμες στιγμές του ελληνισμού.

Μια τέτοια διαδρομή, από τη θρησκευτική παράδοση και τη βυζαντινή κληρονομιά έως τον Σολωμό, τον Βαλαωρίτη, τον Παλαμά, τον Καβάφη, τον Σικελιανό, τον Καζαντζάκη, τον Βάρναλη και τους μεταπολεμικούς ποιητές, ανέδειξε το εύρος και την αντοχή της μορφής της Παναγίας μέσα στον ελληνικό ποιητικό λόγο.

Στην κατάμεστη από κόσμο αυλή του Λαογραφικού Μουσείου, την εκδήλωση προλόγισε ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων, Γιώργος Μπήτρος, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αίγινας, Φίλιππος Τζίτζης.

Περιστατικό πρόσκρουσης επαγγελματικού τουριστικού σκάφους σε ελλιμενισμένα σκάφη σημειώθηκε τις πρωινές ώρες του Σαββάτου στην περιοχή του Ναυτικού Ομίλου Αίγινας. 

Σύμφωνα με ενημέρωση του Λιμεναρχείου Αίγινας, η Λιμενική Αρχή ενημερώθηκε για την πρόσκρουση επαγγελματικού τουριστικού σκάφους ελληνικής σημαίας σε άλλα σκάφη που βρίσκονταν ελλιμενισμένα στην περιοχή, κατά τη διαδικασία απόπλου του από το λιμάνι της Αίγινας.

Στο εκμισθωμένο τουριστικό σκάφος επέβαιναν συνολικά 12 άτομα, εκ των οποίων οκτώ αλλοδαποί επιβάτες και τέσσερα μέλη πληρώματος.

Αμέσως μετά το περιστατικό, στο σημείο μετέβη ιδιωτικό σκάφος, στο οποίο επέβαινε ιδιώτης δύτης. Με τη συνδρομή του δύτη, το τουριστικό σκάφος απομακρύνθηκε από τα ελλιμενισμένα σκάφη, ενώ πραγματοποιήθηκε απεμπλοκή ξένων αντικειμένων από την αριστερή προπέλα του.

Στη συνέχεια, το σκάφος προσέδεσε με ασφάλεια στο λιμάνι της Αίγινας.

Από τη σύγκρουση προκλήθηκαν υλικές ζημιές σε σκάφη, ενώ, σύμφωνα με το Λιμεναρχείο, δεν υπήρξε τραυματισμός ούτε διαπιστώθηκε εισροή υδάτων. Μεταξύ των σκαφών που υπέστησαν ζημιές ήταν και ένα ιστιοφόρο, στο οποίο προκλήθηκε θραύση του ιστού του.

Το Λιμεναρχείο Αίγινας, το οποίο διενεργεί την προανάκριση για τις συνθήκες του περιστατικού, απαγόρευσε τον απόπλου του επαγγελματικού τουριστικού σκάφους, καθώς και του ιστιοφόρου που υπέστη τη ζημιά, μέχρι την προσκόμιση των απαραίτητων βεβαιωτικών αξιοπλοΐας από τους αρμόδιους οργανισμούς.

Από το περιστατικό δεν παρατηρήθηκε θαλάσσια ρύπανση.

Με πληροφορίες από το Γραφείο Τύπου του Λιμενικού Σώματος.

Μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα, στον Μητροπολιτικό Ναό της Αίγινας, ο οποίος τιμά την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τελέστηκε το βράδυ της Παρασκευής ο Μέγας Εσπερινός, η αρτοκλασία και η περιφορά της ιερής εικόνας της Παναγίας. 

Η λιτανευτική πομπή κινήθηκε στη γραφική περιοχή γύρω από την Μητρόπολή, με τα όμορφα σοκάκια και  τη συμμετοχή ιερέων και πλήθους πιστών.

Κατά τη διάρκεια της περιφοράς, οι ιερείς και οι πιστοί σταμάτησαν στο Νοσοκομείο της Αίγινας, όπου τελέστηκε δέηση. Στη συνέχεια, η πομπή κατευθύνθηκε προς την παραλία της Αίγινας, όπου στην περιοχή του Πύργου του Μερκέλλου πραγματοποιήθηκε νέα δέηση και στη συνέχεια μπροστά από το Παλαιό Δημαρχείο.

Κάτοικοι του νησιού περίμεναν ευλαβικά έξω από τα σπίτια τους, άλλοι στα γραφικά σοκάκια για να κάνουν τον σταυρό του και να προσκυνήσουν την εικόνα.

Η ακολουθία ολοκληρώθηκε μέσα σε γιορτινό κλίμα, με την παρουσία κατοίκων, παραθεριστών και εκδρομέων, που συμμετείχαν στις εορταστικές εκδηλώσεις για τη μεγάλη θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Με την παρουσία πλήθους πιστών και με κάθε λαμπρότητα, τελέστηκε το απόγευμα της Παρασκευής στη Μητρόπολη της Αίγινας, στον ιστορικό Ιερό Ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός και η αρτοκλασία για τη μεγάλη θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. 

Η ομιλία του πρωτοπρεσβύτερου π. Νικόλαου Γαρυφάλλου

Διδακτικά μίλησε στο εκκλησίασμα ο πρωτοπρεσβύτερος π. Νικόλαος Γαρυφάλλου, που αρχικά, αναφέρθηκε στη μεγάλη προσπάθεια που έχει καταβάλει επί σειρά ετών ο εφημέριος του ναού π. Εμμανουήλ Γιαννούλης, προκειμένου σήμερα να έχουν ξεκινήσει οι εργασίες για την συντήρηση του ναού. Ακολούθως μίλησε για την  ιστορία και το θεολογικό περιεχόμενο της εορτής, επισημαίνοντας ότι η τιμή προς την Παναγία έχει τις ρίζες της στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.

Όπως ανέφερε, η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου δεν καταγράφεται στα βιβλία της Καινής Διαθήκης, ωστόσο η παράδοση της Εκκλησίας και άλλες ιστορικές πηγές μαρτυρούν την ιδιαίτερη τιμή που απέδιδαν οι χριστιανοί στη Μητέρα του Χριστού. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα Ιεροσόλυμα και στον τάφο της Θεοτόκου στη Γεθσημανή, καθώς και στα κειμήλια που συνδέονται με την Παναγία και φυλάχθηκαν στην Κωνσταντινούπολη.

Ο π. Νικόλαος συνέδεσε τη σημασία της εορτής με τη σημερινή πραγματικότητα, αναφερόμενος στις πολεμικές συγκρούσεις, την αιματοχυσία, τις ασθένειες και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι. Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, όπως σημείωσε, το χτύπημα της καμπάνας του Δεκαπενταύγουστου καλεί τους πιστούς να αφήσουν για λίγο πίσω τους τις καθημερινές θλίψεις και να στραφούν προς τον Χριστό.

Ιδιαίτερη θέση στην ομιλία του είχε η αναφορά στην Παναγία ως εκείνη που έφερε στον κόσμο τον Χριστό. Ο πρωτοπρεσβύτερος τόνισε ότι η τιμή προς τη Θεοτόκο συνδέεται άμεσα με το πρόσωπο του Χριστού και με την πίστη των χριστιανών στην ενανθρώπησή Του.

Αναφερόμενος στη σύγχρονη ζωή, χρησιμοποίησε και το παράδειγμα της καθημερινής ενασχόλησης με το διαδίκτυο, σημειώνοντας ότι ο άνθρωπος μπορεί σήμερα να βρίσκεται «στα πέρατα του κόσμου», χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι βρίσκεται κοντά στον Θεό. Στο σημείο αυτό αναφέρθηκε στο ευαγγελικό μήνυμα προς τη Μάρθα, «ενός δε εστι χρεία», υπογραμμίζοντας την ανάγκη ο άνθρωπος να παραμένει προσανατολισμένος στον Χριστό.

Ο π. Νικόλαος αναφέρθηκε επίσης στα αναγνώσματα του Μεγάλου Εσπερινού και στις προτυπώσεις της Θεοτόκου στην Παλαιά Διαθήκη. Μίλησε για την κλίμακα του Ιακώβ, ως εικόνα που συνδέει τη γη με τον ουρανό, αλλά και για την κλειστή πύλη του προφήτη Ιεζεκιήλ, μέσα από την οποία προτυπώνεται η παρθενία της Θεοτόκου.

Στάθηκε ακόμη στο ανάγνωσμα από τις Παροιμίες, όπου η Σοφία του Θεού ετοιμάζει τραπέζι και καλεί τους ανθρώπους να προσέλθουν. Όπως ανέφερε, μέσα στο πλαίσιο της εορτής η εικόνα αυτή μπορεί να παραπέμπει στην ίδια την Παναγία, η οποία προσφέρει στους ανθρώπους τον Χριστό, τον «Άρτο και Ύμνο», ενώ η αναφορά στη θυσία παραπέμπει στη σταυρική θυσία του Χριστού.

Ο λόγος του ολοκληρώθηκε με αναφορά στο φρόνημα του Χριστού, όπως αυτό παρουσιάζεται στην προς Φιλιππησίους επιστολή και θα ακουστεί στη Θεία Λειτουργία της εορτής. Ο Χριστός, αν και Θεός, «εταπείνωσεν εαυτόν», γενόμενος άνθρωπος και υπήκοος μέχρι θανάτου, «θανάτου δε σταυρού».

Ο πρωτοπρεσβύτερος ευχήθηκε η Θεοτόκος να ενισχύει και να οδηγεί τους πιστούς στην πορεία τους προς τη Βασιλεία του Θεού και ολοκλήρωσε με ευχές για χρόνια πολλά και ευλογημένα.

Ακολούθησε η λιτάνευση της εικόνας.

Το αυριανό πρόγραμμα της μεγάλης εορτής

Αύριο Σάββατο, στις 7:00 το πρωί θα ξεκινήσει η Ακολουθία του Όρθρου και στη συνέχεια θα τελεστεί με λαμπρότητα η Πανηγυρική Θεία Λειτουργία.

Το απόγευμα, από τις 18:30 έως τις 19:30, θα ψαλεί ο Εσπερινός της επομένης ημέρας, Κυριακής. Από τις 19:30 έως τις 21:00 θα τελεστούν η Μικρά Παράκλησις και τα Εγκώμια της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Σε εξέλιξη οι εργασίες αποκατάστασης της ιστορικής Μητρόπολης

Σημειώνεται ότι φέτος η μεγάλη εορτή, έχει συμπέσει με την έναρξη μεγάλης κλίμακας εργασιών συντηρήσεως και αποκατάστασης του ιστορικού κτηρίου, με τη δωρεά μεγάλου Ευεργέτη.

Οι εργασίες εντάσσονται στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την ορκωμοσία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας, Ιωάννη Καποδίστρια, στην Αίγινα, την περίοδο 1828-2028. 

Αρνητική είναι και η δεύτερη εισήγηση της Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Πειραιά για τη διέλευση πεζών και οχημάτων προς την Ιερά Μονή της Παναγίας Χρυσολεόντισσας, ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου. 

Από το Ενημερωτικό Δελτίο, στο Aegina Portal Talk Radio 

Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες του Aegina Portal, η Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Πειραιά εισηγείται αρνητικά για τη διέλευση οχημάτων και πεζών, καθώς, σύμφωνα με την πρόβλεψη για την αυριανή ημέρα, ο δείκτης επικινδυνότητας στην Αίγινα θα βρίσκεται στην κατηγορία 4 – πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς.

Απαγόρευση και στις 15 Αυγούστου

Η νέα εισήγηση έρχεται σε συνέχεια της αρνητικής εισήγησης που είχε εκδοθεί για σήμερα, Παρασκευή 14 Αυγούστου, όπου η Αίγινα βρίσκεται στην κατηγορία κινδύνου 5 – κατάσταση συναγερμού.

Υπενθυμίζεται ότι η απόφαση της Περιφερειακής Ενότητας Νήσων προβλέπει ότι για τη διέλευση προς την Ιερά Μονή της Παναγίας Χρυσολεόντισσας κατά το διήμερο 14 και 15 Αυγούστου, όταν ο δείκτης επικινδυνότητας βρίσκεται στις κατηγορίες 4 ή 5, απαιτείται έγκριση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Πειραιά.

Με δεδομένο ότι για το Σάββατο 15 Αυγούστου προβλέπεται κατηγορία κινδύνου 4, η Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Πειραιά εισηγείται να μην επιτραπεί η διέλευση προς τη Μονή.

Προληπτικά μέτρα από την Πυροσβεστική

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Πυροσβεστική θα ενισχύσει τα μέτρα πυρασφάλειας στην περιοχή, διαθέτοντας προληπτικά πυροσβεστικό περιπολικό όχημα κατά τη διάρκεια του εορτασμού της 15ης Αυγούστου.

Το μέτρο εντάσσεται στο πλαίσιο της αυξημένης επιφυλακής λόγω των συνθηκών υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς που επικρατούν στην Αίγινα.

Η νέα εισήγηση αφορά πλέον και την ημέρα του Δεκαπενταύγουστου, κατά την οποία παραδοσιακά συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός πιστών στην Ιερά Μονή της Παναγίας της Χρυσολεόντισσας που εορτάζει.

Με βάση τα μέχρι τώρα δεδομένα, η διέλευση πεζών και οχημάτων προς τη Μονή δεν θα επιτρέπεται ούτε σήμερα, 14 Αυγούστου λόγω της κατηγορίας κινδύνου 5, ούτε αύριο 15 Αυγούστου, λόγω της κατηγορίας κινδύνου 4 που προβλέπεται για την Αίγινα.