Μεγάλη προσοχή θα πρέπει να δείξει ο δήμος της Αίγινας και να σχεδιάσει την προσαρμογή του σε ζητήματα που αφορούν την ανακύκλωση. Στις 9 Ιανουαρίου τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση δύο νέες ρυθμίσεις για τα τέλη ταφής και τα κίνητρα ανακύκλωσης. Σύμφωνα με τα στοιχειά οχτάμηνου 2018 που δημοσίευσε ο ΕΔΣΝΑ ο δήμος Αίγινας έχει μηδενικές επιδόσεις, κάτι που είναι αναμενόμενο, εάν σκεφτεί κανείς ότι η ανακύκλωση έχει σταματήσει στον δήμο μας από τις αρχές Ιουνίου 2017. Δεν είναι όμως μόνο το καμπανάκι (η καλύτερα η καμπάνα) που κρούει το Υπουργείο Περιβάλλοντος με τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις, είναι και ο ΕΔΣΝΑ. Αν και το κείμενο είναι ένα αμιγώς αυτοδιοικητικό κείμενο (είναι η απόφαση του Δ.Σ. του ΕΔΣΝΑ στις 14 Δεκεμβρίου) περιγράφει με ακρίβεια το πόσο κακή είναι η κατάσταση συνολικά στους δήμους της Αττικής σχετικά με αυτό το ζήτημα ("κοσμογονία!" θα σκεφτεί κανείς αν συνειδητοποιήσει ποια ακριβώς είναι η κατάσταση και ποιοι είναι οι στόχοι και το χρονικό πλαίσιο που αυτοί πρέπει να υλοποιηθούν):
Από το Podcasting Feed του Ενημερωτικού Δελτίου στο ραδιόφωνο του Aegina Portal.
"Σύµφωνα µε τον Πίνακα 13 (σελ.28) της Απόφασης 414/2016 της 38ης Συνεδρίασης του Περιφερειακού Συµβουλίου Αττικής (Έγκριση 2ης Αναθεώρησης ΠΕΣ∆Α Αττικής) (Α∆Α ΩΖΠΟ7Λ7-Ε04) οι στόχοι σχεδιασµού για το έτος 2020 για τα απόβλητα συσκευασιών (χαρτί/χαρτόνι, γυαλί, µέταλλα, πλαστικά, ξύλο) είναι κατά µέσο όρο 79,90% - που αντιστοιχεί σε ποσότητα αποβλήτων συσκευασιών 405.499 τόνων/έτος- µε πρόβλεψη δικτύου χωριστής συλλογής ανακυκλώσιµων υλικών για την επαρκή κάλυψη της Περιφέρειας, δηµιουργία Πράσινων Σηµείων κ.λ.π. Από τα µέχρι σήµερα στοιχεία του Ε∆ΣΝΑ προκύπτει ότι στην Περιφέρεια Αττικής µέσω του συστήµατος συλλογής µπλέ κάδου της ΕΕΑΑ ΑΕ συλλέγονται περίπου 155.000 τόνοι κατ’ έτος απόβλητα συσκευασιών τα οποία οδηγούνται στα Κ∆ΑΥ και σε αυτά ανακτώνται µόλις 75.000 τόνοι κατ’ έτος οι οποίοι οδηγούνται για ανακύκλωση, ήτοι ποσοστό ανακύκλωσης περίπου 48% ενώ το υπόλοιπο 52% περίπου οδηγείται για ταφή στο ΧΥΤΑ Φυλής.Έτσι, συγκεντρωτικά, µε βάση τα παραπάνω προκύπτει ότι ενώ σύµφωνα µε τον εγκεκριµένο ΠΕ∆ΣΑ Αττικής θα πρέπει σε 14 µήνες από σήµερα να ανακυκλώνονται 405.499 τόνοι κατ’ έτος αποβλήτων συσκευασιών ανακυκλώνονται σήµερα µόλις 75.000 τόνοι κατ’ έτος ήτοι µόλις 18,5% του προβλεπόµενου ποσοστού. Θα πρέπει λοιπόν µέχρι την υλοποίηση των προβλεπόµενων στον ΠΕΣ∆Α Αττικής για επέκταση της ανακύκλωσης µε χωριστή συλλογή συσκευασιών, δηµιουργία Πράσινων σηµείων κλπ – τα οποία αποτελούν σαφή υποχρέωση των ∆ήµων µε βάση και τα Τοπικά Σχέδια ∆ιαχείρισης Αποβλήτων τα οποία έχουν εκπονήσει – και προκειµένου να µειωθεί η ποσότητα υπολειµµάτων που οδηγείται στο ΧΥΤΑ Φυλής, να αυξηθεί άµεσα και το ποσοστό ανακύκλωσης αποβλήτων συσκευασιών στα υφιστάµενα Κ∆ΑΥ διαχείρισης µπλε κάδου.
Από αναλύσεις του µπλε κάδου που έχουν γίνει στο ΕΜΑΚ, από διάφορους δήµους και σε σηµαντικές ποσότητες, εξάγεται το συµπέρασµα ότι υπάρχουν – πέραν του 48% που ανακτάται – χρήσιµα υλικά στο υπόλειµµα, τα οποία τα Κ∆ΑΥ, τα οδηγούν προς ταφή. Από µετρήσεις που έχουν γίνει, θεωρείται εύλογη επιπλέον ανάκτηση σε ποσοστό 22%, ώστε να φθάνει συνολικά σε ποσοστό 70% του εισερχόµενου τονάζ.
Εποµένως προτείνεται να θεωρηθεί από τον Ε∆ΣΝΑ ως εύλογο ποσοστό υποδοχής στο ΧΥΤΑ Φυλής υπολειµµάτων προερχοµένων από τα υφιστάµενα Κ∆ΑΥ το 30% επί των εισερχοµένων αποβλήτων συσκευασιών σε αυτά (µε εφαρµογή του υφιστάµενου τέλους ταφής στις ποσότητες αυτές) και εφαρµογή τέλους ταφής στο ΧΥΤΑ Φυλής 80 ευρώ/τόνο + ΦΠΑ σε οποιοδήποτε ποσοστό υπολειµµάτων πάνω από το ποσοστό αυτό".
Αυτά λέει το απόσπασμα της απόφασης του ΕΔΣΝΑ. Αν προσέξει κανείς στην δεύτερη παράγραφο γράφει: "Tα οποία αποτελούν σαφή υποχρέωση των ∆ήµων µε βάση και τα Τοπικά Σχέδια ∆ιαχείρισης Αποβλήτων τα οποία έχουν εκπονήσει". Είναι ένα θέμα το οποίο έχει αναδείξει συχνά στο παρελθόν το Aegina Portal και όπως φάνηκε και σε πρόσφατη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου τα όσα αναφέρθηκαν και με τον τρόπο που αναφέρθηκαν απλά επιβεβαίωσαν το ρεπορτάζ. Παρόλα αυτά, παρά τα όσα κοσμογονικά συμβαίνουν (σε επίπεδο τουλάχιστο αποφάσεων) το δημοτικό συμβούλιο δεν έχει ασχοληθεί εξειδικευμένα με το θέμα. Είναι ένα ζήτημα που θα απαιτούσε ομάδες εργασίας, μελέτες, έρευνα, διαβουλεύσεις και γενναίες αποφάσεις (τουλάχιστον από την πλευρά της διοίκησης). Η μόνη σαφής αναφορά είναι η πρόθεση της διοίκησης να μετατρέψει τον ΣΜΑ της Σκοτεινής σε "Πράσινο Σημείο", αλλά και εκεί χωρίς να υπάρχει σαφήνεια και ακρίβεια ως προς τους στόχους και τα χρονιά πλαίσια.
Επιστρέφοντας στην διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος οι προτεινόμενες ρυθμίσεις είναι:
α) Η ΚΥΑ για τον Κανονισμό Τιμολόγησης ΦΟΔΣΑ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 9 του ν. 4496/2017, και
β) η Νομοθετική ρύθμιση για την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας μέσω της αποτροπής της ταφής, με ταυτόχρονη κατάργηση της διάταξης του αρθ. 43 του ν.4042/2012 περί εφαρμογής του ειδικού τέλους ταφής.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Κυκλική Οικονομία και το νέο θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης αποβλήτων της χώρας μας ορίζουν ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, με στόχο τη βιώσιμη διαχείριση υλικών και τη σταδιακή μείωση της υγειονομικής ταφής. Στη νέα νομοθεσία προβλέπεται η δημιουργία κινήτρων για τη μείωση των αποβλήτων και την ενδυνάμωση της ανακύκλωσης, σε συνάρτηση με την απόδοση της διαλογής στην πηγή, την εκτροπή οργανικών αποβλήτων από την ταφή, τη συλλογή αποβλήτων συσκευασιών ανά κάτοικο και την πραγματοποιηθείσα ανακύκλωση.
Αναλυτικότερα τα χαρακτηριστικά των προτεινόμενων ρυθμίσεων είναι τα εξής:
Α) Με τη νέα ΚΥΑ για τον Κανονισμό Τιμολόγησης των ΦΟΔΣΑ καθορίζονται διαφορετικά τιμολόγια για τη διαχείριση των αποβλήτων και συγκεκριμένα:
1) Η ταφή των αποβλήτων ή υπολειμμάτων θα έχει την υψηλότερη χρέωση, ακόμη και τριπλάσια από τη διαλογή στην πηγή.
2) Η επεξεργασία των αποβλήτων σε μονάδες μηχανικής, βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων (ΜΕΑ) θα έχει χαμηλότερη χρέωση από την ταφή/διάθεση, αλλά υψηλότερη από την ανάκτηση αποβλήτων που έχουν χωριστεί στην πηγή.
3) Η ανάκτηση χωριστά συλλεγέντων αποβλήτων (βιοαπόβλητα, ανακυκλώσιμα υλικά) θα έχει τη χαμηλότερη χρέωση.
Προβλέπονται, επίσης, ειδικά προνομιακά τιμολόγια είτε για λόγους επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος είτε σε περιπτώσεις ιδιαιτεροτήτων νησιωτικών ή ορεινών ΟΤΑ.
Επιπλέον, η επίδοση κάθε ΟΤΑ στην ανακύκλωση και τη χωριστή συλλογή συσκευασιών και βιοαποβλήτων (υπολείμματα τροφών και πράσινα απόβλητα) οδηγεί σε μείωση της εισφοράς του στον ΦΟΔΣΑ. Το συνολικό ποσό εισφοράς κάθε ΟΤΑ προς τους ΦΟΔΣΑ απομειώνεται έτσι από 5% έως 25%, ανάλογα με τις επιδόσεις κάθε ΟΤΑ στην ανακύκλωση και στη διαλογή στην πηγή ή στον «καφέ» κάδο.
Β) Με τη νομοθετική ρύθμιση για την ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, δημιουργείται ένα σύγχρονο εργαλείο αποτροπής της ταφής με βάση την ευρωπαϊκή πρακτική. Με τη ρύθμιση αυτήκαταργείται το ειδικό τέλος ταφής, (άρθρο 43 του ν. 4042/2012) και δίνεται οικονομικό κίνητρο στους ΟΤΑ και τους ΦΟΔΣΑ να προχωρήσουν τις δράσεις ορθολογικής και ολοκληρωμένης διαχείρισης.
Η ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας θα επιτυγχάνεται με την εισαγωγή περιβαλλοντικής εισφοράς στους ΦΟΔΣΑ που καθυστερούν την ολοκληρωμένη διαχείριση των δημοτικών απορριμμάτων, η οποία θα αξιοποιείται μόνο για δράσεις κυκλικής οικονομίας και ανακύκλωσης. Το εργαλείο που προτείνεται για τη χρηματοδότηση δράσεων κυκλικής οικονομίας μέσω της αποτροπής της ταφής έχει εύλογο αναλογικά ύψος, ενθαρρύνει τη συμμόρφωση χωρίς να περιορίζεται σε μια ρύθμιση κυρωτικού χαρακτήρα, διατυπώνει ευκρινή οδικό χάρτη για τους ΦΟΔΣΑ και προβλέπει τα ακόλουθα:
1) Η περιβαλλοντική εισφορά είναι δέκα (10) ευρώ (αντί των 35 ευρώ του φόρου ταφής) ανά τόνο μη επεξεργασμένων διατιθέμενων αποβλήτων, εφαρμόζεται από 1.7.2019 και αυξάνεται κάθε έτος κατά πέντε (5) ευρώ, αρχίζοντας από την 1.1.2021, έως τα 35 ευρώ ανά τόνο (αντί των 60 ευρώ του φόρου ταφής).
2) Θα διατίθεται αποκλειστικά και πλήρως για τη χρηματοδότηση έργων και δράσεων κυκλικής οικονομίας μεταξύ των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή των ΦΟΔΣΑ.
3) Η εισφορά θα μειώνεται ανάλογα με την πρόοδο των προβλεπόμενων μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων (αδειοδότηση και έναρξη κατασκευής).
Αυτό ήταν ένα μέρος του κειμένου, και βέβαια η φράση: "Προβλέπονται, επίσης, ειδικά προνομιακά τιμολόγια είτε για λόγους επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος είτε σε περιπτώσεις ιδιαιτεροτήτων νησιωτικών ή ορεινών ΟΤΑ", απαιτεί περισσότερες διευκρινήσεις.
Στην χθεσινή συνεδρίαση της ΚΕΔΕ με θέμα την διαχείριση των στερεών αποβλήτων, παρουσία του Αναπληρωτή Υπουργού Περιβάλλοντος Σ. Φάμελλου, ένα από τα θέματα που ζήτησαν τα μέλη του Δ.Σ. είναι να μην εφαρμοστεί από την 1η Ιουλίου του 2019 όπως προβλέπει το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου αλλά όταν θα έχουν ολοκληρωθεί τα επιχειρησιακά σχέδια των συστημάτων διαχείρισης των ανακυκλώσιμων υλικών και συνεπώς θα έχει διασφαλισθεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση.
Μάλλον όμως η πιο εύστοχη παρατήρηση ανήκει στον δημοσιογράφο της "Καθημερινής" Γιώργο Λιάλιο, που ολοκληρώνοντας ένα σχετικό άρθρο του γράφει ότι: "Με δεδομένο, πάντως, ότι οι δήμοι έχουν εισέλθει πλέον σε προεκλογική περίοδο, οι προσδοκίες (από οποιοδήποτε νέο μέτρο υπέρ της ανακύκλωσης ή της κομποστοποίησης) θα πρέπει να είναι για φέτος περιορισμένες", άρθρο που αναδημοσιεύει και η ιστοσελίδα της ΠΕΔΑ.
