Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ενημερωτική ημερίδα για την ψύλλα της φιστικιάς και τις δυνατότητες φυσικής αντιμετώπισής της πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου, στην αυλή του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας, στο πλαίσιο του 17ου Aegina Fistiki Fest. 

Την ημερίδα διοργάνωσε ο Αγροτικός Σύλλογος Αίγινας σε συνεργασία με τον Δήμο Αίγινας, με θέμα «Φυσικοί εχθροί της ψύλλας της φιστικιάς – Καταγραφή πληθυσμών στην Αίγινα».

Η εκδήλωση είχε ως βασικό αντικείμενο την παρουσίαση των πρώτων αποτελεσμάτων μιας μελέτης που πραγματοποιείται στην Αίγινα, με στόχο την καταγραφή της πληθυσμιακής διακύμανσης της ψύλλας της φιστικιάς, αλλά και των φυσικών εχθρών της. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τον Δήμο Αίγινας και, όπως επισημάνθηκε, βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.

Την παρουσίαση έκανε η Μαρία-Βασιλική Γιακουμάκη, γεωπόνος και υποψήφια διδάκτορας με ειδίκευση στην εντομολογία, ενώ τον συντονισμό είχε η Δρ. Μαρία Γεωργιάδου, γεωπόνος και επιστημονική συνεργάτης του Αγροτικού Συλλόγου Αίγινας.

Στην έναρξη της ημερίδας ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αίγινας, Νίκος Αλυφαντής, αναφέρθηκε στη σημασία των ενημερωτικών ημερίδων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του φεστιβάλ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη οι παραγωγοί να αποκτούν γνώση και να διαμορφώνουν αντίληψη γύρω από τα προβλήματα της καλλιέργειας.

Χαιρετισμό απηύθυνε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Aegina Fistiki Fest, Μιχάλης Σπυριδάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στη σύνδεση της φιστικιάς με την ιστορία, την οικονομία και την ταυτότητα της Αίγινας. Όπως σημείωσε, η προστασία της καλλιέργειας και η στήριξη των παραγωγών απαιτούν συνεργασία της επιστημονικής γνώσης με την εμπειρία των καλλιεργητών.

Η μελέτη στην Αίγινα

Η έρευνα ξεκίνησε στις αρχές Ιουλίου και προβλέπεται να ολοκληρωθεί στα τέλη Νοεμβρίου. Αρχικά πραγματοποιούνταν συστηματικές δειγματοληψίες σε τέσσερα χωράφια, ενώ από τα τέλη Αυγούστου προστέθηκε και ένα ακόμη.

Οι δειγματοληψίες πραγματοποιούνται δύο φορές τον μήνα και περιλαμβάνουν συλλογή εντόμων από τα κλαδιά, οπτική παρατήρηση στο πεδίο και συλλογή φύλλων, τα οποία στη συνέχεια εξετάζονται στο εργαστήριο με τη χρήση στερεοσκοπίου. Μέχρι την παρουσίαση είχαν πραγματοποιηθεί πέντε επισκέψεις στα χωράφια, με άλλες πέντε να απομένουν.

Αντικείμενο της έρευνας δεν ήταν μόνο η ψύλλα, αλλά και η καταγραφή των εντόμων που συνυπάρχουν στους φυστικεώνες και μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικοί εχθροί της.

Η ψύλλα και η εποχική διακύμανση

Όπως εξηγήθηκε, η ψύλλα αποτελεί μυζητικό έντομο που προσβάλλει το γένος Pistacia. Ο βιολογικός της κύκλος περιλαμβάνει αυγά, πέντε στάδια νύμφης και το ενήλικο έντομο.

Οι προσβολές μπορούν να προκαλέσουν εκκρίσεις μελιτωμάτων, πάνω στις οποίες αναπτύσσεται καπνιά, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η προσβολή των οφθαλμών. Καθώς η φιστικιά καρποφορεί σε βλαστούς του προηγούμενου έτους, μια έντονη προσβολή μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την τρέχουσα αλλά και την παραγωγή της επόμενης χρονιάς.

Στη διάρκεια της παρουσίασης επισημάνθηκε ότι η πληθυσμιακή διακύμανση της ψύλλας δεν είναι σταθερή μέσα στη χρονιά. Η άνοιξη αποτελεί την πρώτη σημαντική περίοδο δραστηριότητας, ενώ η μεγαλύτερη αύξηση των πληθυσμών καταγράφεται κατά τους θερινούς μήνες, κυρίως τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Τα μέχρι τώρα στοιχεία από την Αίγινα επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα. Μέχρι τα μέσα ή τα τέλη Ιουλίου οι πληθυσμοί ήταν σχετικά χαμηλοί, ενώ από τον Αύγουστο καταγράφηκε σημαντική αύξηση.

Οι φυσικοί εχθροί που καταγράφηκαν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η καταγραφή των φυσικών εχθρών της ψύλλας στους φυστικεώνες της Αίγινας.

Μεταξύ αυτών καταγράφηκε η Chrysoperla carnea, ένα γενικό αρπακτικό έντομο, οι προνύμφες του οποίου τρέφονται με διάφορα έντομα, μεταξύ άλλων και με νύμφες της ψύλλας. Η παρουσία της καταγράφηκε σε όλα τα χωράφια που εξετάστηκαν, ανεξάρτητα από το αν είχαν ψεκαστεί ή όχι και ανεξάρτητα από την ένταση της προσβολής.

Καταγράφηκαν επίσης είδη του γένους Anthocoris, επίσης γενικά αρπακτικά, τα οποία τρέφονται με αυγά και νύμφες, καθώς και πασχαλίτσες του γένους Scymnus και είδη της οικογένειας των Miridae.

Ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία για τη μελέτη έχει η καταγραφή ενός εξειδικευμένου φυσικού εχθρού της ψύλλας, του παρασιτοειδούς Psyllaephagus pistaciae.

Το παρασιτοειδές Psyllaephagus pistaciae

Σε αντίθεση με τα γενικά αρπακτικά, το συγκεκριμένο παρασιτοειδές είναι εξειδικευμένο στην ψύλλα της φιστικιάς. Τα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά τους μέσα στις νύμφες της ψύλλας και η ανάπτυξη του παρασιτοειδούς οδηγεί τελικά στον θάνατο της νύμφης.

Το Psyllaephagus pistaciae καταγράφηκε στην Αίγινα τον Αύγουστο, ακόμη και σε χωράφι με σχετικά χαμηλό πληθυσμό ψύλλας, ενώ εντοπίστηκε τόσο σε ψεκασμένα όσο και σε αψέκαστα χωράφια.

Η παρουσία του στην Αίγινα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης, καθώς μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν αντίστοιχα δεδομένα για το νησί. Το συγκεκριμένο παρασιτοειδές έχει καταγραφεί και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το ποσοστό παρασιτισμού που καταγράφηκε στο τελευταίο χωράφι που εξετάστηκε στα τέλη Αυγούστου. Εκεί, όπου ο πληθυσμός της ψύλλας ήταν ιδιαίτερα υψηλός, το ποσοστό των παρασιτισμένων νυμφών έφτασε περίπου στο 30%.

Ωστόσο, όπως διευκρινίστηκε, το συγκεκριμένο ποσοστό δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί αντιπροσωπευτικό για την Αίγινα. Πρόκειται για μέτρηση που έγινε σε μία χρονική στιγμή και σε ένα μόνο χωράφι. Για ασφαλέστερα συμπεράσματα απαιτείται παρακολούθηση σε μεγαλύτερο χρονικό βάθος και σε περισσότερες καλλιεργητικές περιόδους.

Και οι φυσικοί εχθροί έχουν τους δικούς τους εχθρούς

Ένα ακόμη εύρημα της έρευνας ήταν η παρουσία υπερπαρασιτοειδών, δηλαδή οργανισμών που παρασιτούν στα ίδια τα παρασιτοειδή της ψύλλας.

Όπως εξηγήθηκε, η παρουσία τους αποτελεί μέρος της φυσικής αλληλεπίδρασης μεταξύ των οργανισμών ενός οικοσυστήματος. Καταγράφηκε μάλιστα στην Αίγινα και το υπερπαρασιτοειδές που αναφέρθηκε ως Marietta picta.

Η παρουσία τόσο της ψύλλας όσο και των αρπακτικών, του παρασιτοειδούς και των υπερπαρασιτοειδών δείχνει την ύπαρξη ενός σύνθετου τροφικού πλέγματος μέσα στον φυστικεώνα.

Από την εξόντωση στην ισορροπία

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της παρουσίασης ήταν ότι η φυτοπροστασία δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως προσπάθεια εξόντωσης ενός εχθρού.

Η παρακολούθηση των πληθυσμών, η γνώση της βιολογίας και της εποχικής διακύμανσης της ψύλλας, αλλά και η διατήρηση των φυσικών εχθρών της μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής διαχείρισης.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη προσεκτικής χρήσης των φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Η αλόγιστη ή επαναλαμβανόμενη χρήση ευρέος φάσματος εντομοκτόνων μπορεί να επηρεάσει και τους ωφέλιμους οργανισμούς, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η φυσική ισορροπία και να δημιουργούνται συνθήκες για νέες εξάρσεις της ψύλλας.

Παράλληλα, η διατήρηση της φυσικής βλάστησης γύρω από τους φυστικεώνες μπορεί να προσφέρει καταφύγιο και διαθέσιμη τροφή στα αρπακτικά έντομα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της εντομοπανίδας.

Η μελέτη βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και τα μέχρι τώρα αποτελέσματα χαρακτηρίστηκαν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ως προς την ποικιλία των οργανισμών που καταγράφηκαν στην Αίγινα. Όπως επισημάνθηκε, ωστόσο, χρειάζεται συνέχιση της έρευνας, ώστε να καταγραφούν οι πληθυσμιακές διακυμάνσεις σε όλη την καλλιεργητική περίοδο και να υπάρξουν στοιχεία από περισσότερες καλλιεργητικές χρονιές.

Το ζητούμενο, όπως προέκυψε από την παρουσίαση, είναι πλέον να μελετηθεί η σχέση ανάμεσα στην ψύλλα και στους φυσικούς εχθρούς της και να εξεταστεί κατά πόσο η φυσική αυτή ισορροπία μπορεί να αξιοποιηθεί στην πράξη για την προστασία της αιγινήτικης φιστικιάς.

Μετά το τέλος της ενδιαφέρουσας παρουσίασης ακολούθησε συζήτηση.

Στην Αίγινα πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου η συνεδρίαση της Επιτροπής Τουριστικής Ανάπτυξης της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ), στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Αίγινας «Ιωάννης Πούντος». 

Η συνεδρίαση εντάχθηκε στο πρόγραμμα της τριήμερης επίσκεψης εργασίας του Διοικητικού Συμβουλίου της ΠΕΔΑ στην Αίγινα, από τις 18 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 2026, και είχε ως βασικό αντικείμενο τον σχεδιασμό της τουριστικής ανάπτυξης στους δήμους της Αττικής, με ιδιαίτερη αναφορά στις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες των νησιωτικών δήμων.

Στη συνεδρίαση, πρόεδρος της Επιτροπής ήταν ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αίγινας, Φίλιππος Τζίτζης, ο οποίος καλωσόρισε τα μέλη της Επιτροπής και τους εκπροσώπους των δήμων που συμμετείχαν.

Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονταν τρία βασικά θέματα: η εκπόνηση ερευνητικού προγράμματος με αντικείμενο τις «Στρατηγικές Τουριστικής Ανάπτυξης για τους Δήμους της Αττικής», ο σχεδιασμός και η υλοποίηση στρατηγικής ανάπτυξης του θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουρισμού στην Αττική, καθώς και η συζήτηση για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων του υπερτουρισμού στις τοπικές υποδομές και το περιβάλλον.

Από την αύξηση των επισκεπτών στη βιώσιμη ανάπτυξη

Το ζήτημα της βιωσιμότητας βρέθηκε στο επίκεντρο των τοποθετήσεων, με την ανάγκη για μια διαφορετική προσέγγιση της τουριστικής ανάπτυξης να αναδεικνύεται ως κοινός προβληματισμός.

Στον χαιρετισμό του δημάρχου Αίγινας, Ιωάννη Ζορμπά, που μεταφέρθηκε στη συνεδρίαση, επισημάνθηκε ότι η συζήτηση για τον τουρισμό δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην αύξηση των επισκεπτών και της προβολής ενός προορισμού. Όπως σημειώθηκε, το ζητούμενο είναι ο σχεδιασμός μιας ανάπτυξης που θα επιτρέπει στους προορισμούς να υποδέχονται τους επισκέπτες χωρίς να υποβαθμίζονται οι υποδομές, οι φυσικοί πόροι, το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα νησιά του Αργοσαρωνικού, τα οποία αντιμετωπίζουν αυξημένες επισκεπτικές ροές, αλλά παράλληλα διαθέτουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και ανάγκες.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η τοποθέτηση του δημάρχου Τροιζηνίας-Μεθάνων, ο οποίος αναφέρθηκε στην ανάγκη κάθε δήμος να προσδιορίσει το μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης που επιθυμεί. Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στον εναλλακτικό τουρισμό, στα μονοπάτια, στο ηφαίστειο και στην αξιοποίηση της ιστορίας και του φυσικού περιβάλλοντος, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενός πιο ολιστικού σχεδιασμού.

Η Αίγινα ως προορισμός πέρα από το καλοκαίρι

Από την πλευρά της Αίγινας, στη συζήτηση τονίστηκε ότι ο τουρισμός αποτελεί σημαντικό τμήμα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του νησιού, αλλά και στοιχείο της ταυτότητάς του.

Η εγγύτητα με την Αθήνα, σε συνδυασμό με την ιστορία, τον πολιτισμό, τη θάλασσα, τη γαστρονομία και το φυσικό περιβάλλον, παρουσιάστηκαν ως στοιχεία πάνω στα οποία μπορεί να στηριχθεί μια προσπάθεια διεύρυνσης της τουριστικής περιόδου. Παράλληλα, αναδείχθηκε η ανάγκη συνεργασίας μεταξύ των δήμων της Αττικής, ώστε να αναπτύσσονται κοινές δράσεις, να ανταλλάσσονται καλές πρακτικές και να δημιουργούνται ευρύτερα τουριστικά δίκτυα.

Κοινή στρατηγική για τους νησιωτικούς δήμους

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε από την πλευρά της ΠΕΔΑ στη σημασία που έχει η συστηματικότερη ενασχόληση με την τουριστική ανάπτυξη στην Αττική και ειδικότερα στη νησιωτική Αττική.

Στη συνεδρίαση επισημάνθηκε η ανάγκη να αναδειχθούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε νησιού, αλλά παράλληλα να αναζητηθούν κοινές δράσεις και μια ευρύτερη ταυτότητα για τη νησιωτική Αττική, σε σύνδεση με την ηπειρωτική Αττική.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε και η ανάγκη αξιοποίησης της επιβατικής κίνησης του Πειραιά και της σχέσης του μεγάλου λιμανιού με τους προορισμούς του Αργοσαρωνικού. Στη συζήτηση τέθηκε επίσης η δυνατότητα αξιοποίησης της προτεινόμενης μελέτης τουριστικής ανάπτυξης, καθώς και η ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ των νησιωτικών δήμων.

Η συνεδρίαση της Επιτροπής Τουριστικής Ανάπτυξης αποτέλεσε την πρώτη από τις δράσεις της ΠΕΔΑ στην Αίγινα κατά τη διάρκεια της τριήμερης επίσκεψης εργασίας. Η παρουσία των εκπροσώπων των δήμων στην Αίγινα έδωσε τη δυνατότητα να τεθούν στο ίδιο τραπέζι ζητήματα που αφορούν όχι μόνο την τουριστική προβολή, αλλά κυρίως τις υποδομές, τη φέρουσα ικανότητα των προορισμών, την προστασία του περιβάλλοντος και τον σχεδιασμό της επόμενης ημέρας για τον τουρισμό στην Αττική.

Το πρόγραμμα της τριήμερης επίσκεψης εργασίας της Π.Ε.Δ.Α. στην Αίγινα συνεχίζεται το Σάββατο 19 Σεπτεμβρίου, με εθιμοτυπική συνάντηση της Π.Ε.Δ.Α. με τη Δημοτική Αρχή του νησιού, η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 12.00 το μεσημέρι στο Παλαιό Δημαρχείο. Μετά τη συνάντηση, ο Δήμος Αίγινας θα παραθέσει γεύμα προς τα μέλη της Π.Ε.Δ.Α.

Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, στις 11.30, θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Π.Ε.Δ.Α. στο ξενοδοχείο LaliBay Resort & Spa, με τη συμμετοχή και δημάρχων του Αργοσαρωνικού. Στο πλαίσιο της συνεδρίασης, το ξενοδοχείο θα παραθέσει coffee break.

Η Saronic δίνει και φέτος το «παρών» στο μεγάλο πολιτιστικό και εμπορικό γεγονός του νησιού, το Aegina Fistiki Fest. 

Στο φιλόξενο περίπτερο της στην εμπορική έκθεση, οι επισκέπτες όλων των ηλικιών έχουν την ευκαιρία να ζήσουν μοναδικές εμπειρίες, να διασκεδάσουν και να γνωρίσουν από κοντά το παρόν και το μέλλον της ναυτιλιακής κάλυψης του Σαρωνικού. Στο Aegina Portal μίλησε η Σωζία Ρωπαΐτη.

Τι θα ανακαλύψετε στο περίπτερο της Saronic Ferries:

• Διαγωνισμός για Δωρεάν Εισιτήρια: Όλοι οι επισκέπτες μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή στη μεγάλη κλήρωση και να διεκδικήσουν δωρεάν εισιτήρια για τα ταξίδια τους.
• Φωτογραφίες ως «Καπετάνιοι»: Μικροί και μεγάλοι φορούν το καπέλο του καπετάνιου, παίρνουν το τιμόνι στα χέρια τους και φωτογραφίζονται σε ένα διασκεδαστικό photo-spot.
• Γνωριμία με τον Στόλο & το Νέο Πλοίο: Ανακαλύψτε όλα τα πλοία της εταιρείας και ενημερωθείτε πρώτοι για το νέο απόκτημα του στόλου, το πλοίο Galeroi, το οποίο αναμένεται να καταπλεύσει στο νησί μέσα στους επόμενους μήνες.
• Αναμνηστικά Δώρα: Όλοι οι επισκέπτες φεύγουν από το περίπτερο με όμορφα αναμνηστικά δωράκια της Saronic Ferries.

Η Αίγινα μέσα από τα μάτια των παιδιών
Ξεχωριστή θέση στη φετινή παρουσία της εταιρείας κατέχει η παιδική έκθεση ζωγραφικής. Συνολικά 250 παιδιά από το 1ο και 2ο Δημοτικό Σχολείο Αίγινας, τα Δημοτικά Σχολεία Αγίων Ασωμάτων, Βαθέος και Πέρδικας, καθώς και το ΕΚΔΑΠ Αίγινας, φιλοτέχνησαν τις δικές τους μοναδικές καρτ ποστάλ, αποτυπώνοντας το πώς φαντάζονται το αγαπημένο τους νησί. Τα έργα των μικρών καλλιτεχνών κοσμούν το περίπτερο, κλέβοντας τις εντυπώσεις.

Η Saronic Ferries σας περιμένει όλους, μικρούς και μεγάλους, να γιορτάσετε μαζί τη μεγάλη γιορτή της Αίγινας!

Μια διαφορετική ανάγνωση της έκθεσης «Δημήτρης Σεβαστάκης – Ο λόγος και ο τόπος» είχαν την ευκαιρία να κάνουν όσοι βρέθηκαν την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας, μέσα από την ξενάγηση του ίδιου του καλλιτέχνη και της επιμελήτριας της έκθεσης, Ίριδας Κρητικού. 

Η έκθεση, που παρουσιάζεται στο κτήριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Αίγινας, στην οδό Παλαιάς Χώρας 6, είχε πρωτοπαρουσιαστεί στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Στην Αίγινα, ωστόσο, η παρουσίασή της δεν αποτελεί απλώς μια μικρότερη εκδοχή της αρχικής έκθεσης. Όπως εξήγησε η Ίρις Κρητικού, η έκθεση έχει ουσιαστικά ανασυγκροτηθεί για τον συγκεκριμένο χώρο, με διαφορετική διάταξη και διαφορετικό τρόπο αφήγησης.

«Είναι μια άλλη έκθεση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Σεβαστάκης, αναφερόμενος στη νέα εκθεσιακή σύνθεση.

Ο «Λόγος και ο Τόπος» αποτελούν τις δύο βασικές ενότητες γύρω από τις οποίες οργανώνεται η έκθεση, οι οποίες όμως δεν παραμένουν απομονωμένες. Αντίθετα, όπως σημείωσε η επιμελήτρια, ο λόγος γίνεται τόπος και ο τόπος λόγος, καθώς οι δύο περιοχές συναντώνται συνεχώς μέσα στο έργο του ζωγράφου.

Στην ενότητα του «Λόγου» βρίσκονται οι αναγνώστες και οι λογοτέχνες που συνοδεύουν διαχρονικά τον Σεβαστάκη, αλλά και οι μορφές των «παραβατών», ανθρώπων που προέρχονται από τον κόσμο του εγκλήματος και έχουν αποτελέσει υλικό για τη λογοτεχνία. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης εξήγησε ότι το ενδιαφέρον του για αυτές τις μορφές δεν αφορά μόνο τη λεγόμενη «μαύρη» λογοτεχνία, αλλά τη διαχρονική σχέση της λογοτεχνίας με τη διαχείριση του κακού.

Οι μορφές αυτές συνδέονται, μέσα στην έκθεση, με τους συγγραφείς που τις μετέτρεψαν σε λογοτεχνικούς χαρακτήρες, αλλά και με τους αναγνώστες, τους οποίους ο Σεβαστάκης αντιμετωπίζει όχι ως ένα απρόσωπο κοινό αλλά ως προσωπικούς συνοδοιπόρους.

Ξεχωριστή θέση έχουν τα σχέδια που παρουσιάζονται στις προθήκες. Η μία ενότητα, με τίτλο «Ο Λόγος», περιλαμβάνει σχέδια λογοτεχνών και διανοουμένων που έχουν λειτουργήσει ως συνομιλητές και πνευματικοί σύντροφοι του ζωγράφου. Η δεύτερη, «Ο Λόγος και ο Τόπος», είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στην Αίγινα.

Στα σχέδια αυτά εμφανίζονται μορφές που συνδέθηκαν με το νησί, ανάμεσά τους ο Γιάννης Μόραλης, ο Χρήστος Καπράλος, ο Νίκος Νικολάου, ο Καζαντζάκης, ο Εγγονόπουλος και ο Ελύτης. Η παρουσία τους λειτουργεί ως ένας ακόμη σύνδεσμος ανάμεσα στον καλλιτέχνη, τον τόπο και την ιστορία της Αίγινας.

Ο ίδιος ο Σεβαστάκης αναφέρθηκε στη σχέση του σχεδίου με το γραπτό κείμενο, αλλά και στην εμπειρία των παλαιότερων βιβλίων, όταν η εικόνα ήταν περιορισμένη και το κείμενο κυριαρχούσε. Αυτή η «φτωχή εικονογράφηση» των παιδικών του χρόνων, όπως εξήγησε, αποτέλεσε μία από τις αφετηρίες για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει σήμερα το σχέδιο.

Σημαντικό μέρος της έκθεσης αποτελούν και τα επιτόπια τοπία, τα οποία ο καλλιτέχνης δημιουργεί με λαδοπαστέλ. Πρόκειται για έργα που γεννιούνται έξω από το εργαστήριο, κατά τη διάρκεια των περιπλανήσεών του, και καταγράφουν όχι μόνο αυτό που υπάρχει μπροστά του αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος το βιώνει.

Η σχέση αυτή με τον τόπο αποκτά ιδιαίτερο χαρακτήρα στα έργα που συνδέουν τη Σάμο, τόπο καταγωγής και σημαντικό σημείο αναφοράς για τον ζωγράφο, με την Αίγινα.

Ο Σεβαστάκης μίλησε για τις εικόνες των χειμώνων στη Σάμο, για την έρημη παραλιακή ζώνη, τη θάλασσα και το καραβάκι που λειτουργούσε ως σύνδεση με έναν κόσμο πέρα από τη μοναχική πόλη. Αυτή η μνήμη, όπως είπε, συναντήθηκε με την Αίγινα και ιδιαίτερα με τον βοριά του νησιού.

Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη συνάντηση των δύο τόπων έχουν τα έργα με τη βαθιά μπλε θάλασσα, το φεγγάρι και τους λύκους. Ο καλλιτέχνης συνέδεσε αυτές τις εικόνες με παιδικές μνήμες από τη Σάμο, όταν τα ζώα κατέβαιναν από τα βουνά αναζητώντας τροφή. Το οικείο τοπίο της παιδικής ηλικίας, μέσα στη νύχτα, μετατρεπόταν σε ένα περιβάλλον κινδύνου. Οι εικόνες αυτές επανέρχονται σήμερα ως προσωπικά σύμβολα στη ζωγραφική του.

Στην Αίγινα, οι συγκεκριμένες ενότητες τοποθετήθηκαν με τρόπο που δεν αποκαλύπτει εξαρχής όλα τα έργα στον επισκέπτη. Η Ίρις Κρητικού εξήγησε ότι επέλεξε να τοποθετήσει την ενότητα με τους λύκους και τη σελήνη στο πίσω μέρος της πινακοθήκης, ώστε τα έργα να «ανακαλύπτονται», ενώ αντίστοιχα οι «παραβάτες» τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστή εσοχή.

Η έκθεση καταλήγει στα μεγαλύτερα έργα του εργαστηρίου, όπου ο «Τόπος» αποκτά μια διαφορετική διάσταση. Σε αντίθεση με τα μικρότερα λαδοπαστέλ που δημιουργούνται στον δρόμο, τα έργα αυτά αποτελούν πιο σύνθετες και ανακεφαλαιωτικές εικόνες, στις οποίες το πραγματικό τοπίο συναντά τη μνήμη, την εμπειρία και τα προσωπικά σύμβολα του ζωγράφου.

Σημαντικό ρόλο στη συνολική παρουσίαση έχει η ίδια η αρχιτεκτονική της έκθεσης. Η Ίρις Κρητικού επέλεξε να μην ακολουθήσει την αρχική διάταξη της έκθεσης στην Εθνική Βιβλιοθήκη, όπου οι ενότητες παρουσιάζονταν διαδοχικά. Στην Αίγινα, οι ενότητες συμπλέκονται και ο επισκέπτης καλείται να κινηθεί μέσα σε αυτές, να παρατηρήσει τις μεταξύ τους συνδέσεις και να διαμορφώσει τη δική του διαδρομή.

«Μην είστε ευσεβείς», ήταν η προτροπή του Δημήτρη Σεβαστάκη προς τους επισκέπτες. «Πάρτε αυτό που μπορεί να σας δώσει, πάρτε αυτό που θέλετε, αυτό που χρειάζεστε».

Με αυτόν τον τρόπο, ο καλλιτέχνης δεν προτείνει μία συγκεκριμένη ανάγνωση των έργων, αλλά αφήνει χώρο για την προσωπική εμπειρία του κάθε θεατή. Άλλωστε, όπως σημείωσε, ο καθένας δημιουργεί τα δικά του σύμβολα και στέκεται απέναντι στη ζωγραφική με τη δική του ματιά.

Η έκθεση «Δημήτρης Σεβαστάκης – Ο λόγος και ο τόπος» θα παραμείνει στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας έως τις 22 Νοεμβρίου 2026. Ώρες λειτουργίας: 10:00–13:00 & 19:00–21:00 Τρίτη – Τετάρτη: κλειστά. Η είσοδος είναι ελεύθερη.

Σε μια μαγευτική ατμόσφαιρα δίπλα στη θάλασσα, με φόντο το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου του Θαλασσινού, πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026, η μεγάλη μουσική εκδήλωση της «Εστουδιαντίνας Αίγινας», σηματοδοτώντας επίσημα την έναρξη της εμπορικής έκθεσης του 17ου Aegina Fistiki Fest.

Πλήθος κόσμου, κατοίκων αλλά και επισκεπτών του νησιού, απόλαυσε ένα πλούσιο μουσικό πρόγραμμα γεμάτο αγαπημένες μελωδίες, ρυθμό και καλοκαιρινή διάθεση.

Την εκδήλωση προλόγισε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Αίγινας, ο οποίος στον χαιρετισμό του καλωσόρισε το κοινό και εξήρε τη σταθερή προσφορά της «Εστουδιαντίνας Αίγινας» στον θεσμό, σημειώνοντας πως όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος ταξιδεύει το κοινό και δίνει το σύνθημα για την έναρξη των παράλληλων εκδηλώσεων και της εμπορικής έκθεσης της μεγάλης γιορτής του νησιού.

Παράλληλα, ο Αντιδήμαρχος εξέφρασε θερμές ευχαριστίες προς τους χορηγούς, τους χορηγούς επικοινωνίας, τους εθελοντές και την Οργανωτική Επιτροπή, υπογραμμίζοντας ότι οι εθελοντές αποτελούν τη «ψυχή» και αναπόσπαστο μέρος της διοργάνωσης όλα αυτά τα χρόνια. Τέλος ευχαρίστησε θερμά το κοινό που στηρίζει διαχρονικά το φεστιβάλ με την ενεργή παρουσία του.