Σύλλογος Μηχανικών Αίγινας. Δελτίο Τύπου.
Ο Σύλλογος Μηχανικών παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και προσοχή τα ζητήματα που αφορούν τις υποδομές του νησιού, όπως απέδειξε με τη διοργάνωση ημερίδας για την παρουσίαση των προοπτικών που ανοίγει η Μελέτη για το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο.
Με το παρακάτω κείμενο, και σε συνεννόηση με άλλους συλλόγους που δραστηριοποιούνται στο νησί (Οι Φίλοι της Αίγινας, Η Αιγιναία, Σύλλογος Ενεργών Πολιτών, Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Αργοσαρωνικού, Μορφωτικός Σύλλογος Ο Καποδίστριας, το τοπικό παράρτημα της ΕΛΛΕΤ), ο Σύλλογος θέλει να τονίσει πόσο σημαντικό είναι να σχεδιαστεί τεκμηριωμένα, με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις καταξιωμένες βέλτιστες πρακτικές, ένα έργο που αφορά το παρόν και το μέλλον της Αίγινας.
Ο Σύλλογος Μηχανικών επαναλαμβάνει ότι είναι στη διάθεση του Δήμου, της Περιφέρειας Αττικής και του Υπουργείου Περιβάλλοντος για διαβούλευση προκειμένου να επιτευχθεί το βέλτιστο αποτέλεσμα στον συντομότερο χρόνο, για το καλό του τόπου.
Αποχέτευση και βιολογικός Αίγινας - Προκλήσεις και προοπτικές.
Η Αίγινα είναι το μοναδικό μεγάλο νησί της Περιφέρειας Αττικής στο οποίο δεν έχει ήδη κατασκευαστεί ή δεν έχει ξεκινήσει η κατασκευή βιολογικού καθαρισμού. Σήμερα, με ενέργειες της Περιφέρειας Αττικής και τη σύμπραξη του Δήμου Αίγινας το νησί οδεύει προς τη δρομολόγηση ενός πανάκριβου, καταστροφικού και μάταιου έργου που υλοποιεί μια παλιά, ανεπίκαιρη και ανεφάρμοστη Μελέτη.
Πώς φτάσαμε εδώ:
Την 07/11/2023 (Απόφαση 403/2023, ΑΔΑ: ΨΓ2Θ7Λ7-ΙΗ9) ο Δήμος Αίγινας υπέγραψε Προγραμματική Σύμβαση με την Περιφέρεια Αττικής για την Πράξη με τίτλο: «Αποχέτευση Ακάθαρτων Υδάτων και Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων (Ε.Ε.Λ.) Αίγινας», συνολικής δημόσιας δαπάνης 35.968.720,70 €.
Η Προγραμματική αυτή Σύμβαση αφορούσε την πρώτη φάση κατασκευής του βιολογικού ώστε να δέχεται μόνο τα λύματα του οικισμού της Αίγινας. Υπάρχει η πρόβλεψη για ακόμη 2 φάσεις, με την προοπτική ότι στα επόμενα 40 χρόνια (!) θα ενταχθούν σταδιακά όλοι οι οικισμοί του νησιού (σελ. 5 Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων).
Η εν λόγω έγκριση Περιβαλλοντικών Όρων (Αρ. Πρωτ.: 82071/3724 της 06/09/2019, ΑΔΑ: 9Ν8ΜΟΡ1Κ-ΛΡΣ) προβλέπει την κατασκευή δευτεροβάθμιου (και όχι τριτοβάθμιου όπου το νερό βγαίνει σχεδόν καθαρό) βιολογικού καθαρισμού στην περιοχή του Όρμου Λυγέα στα νοτιοανατολικά του νησιού με τα συνοδευτικά χωματουργικά έργα που προβλέπονται για την εγκατάσταση των αγωγών και των αντλιοστασίων. Αυτή την καταστροφική Μελέτη προγραμματίζει η Περιφέρεια να εντάξει για χρηματοδότηση.
Τα μέχρι σήμερα δεδομένα είναι τα εξής:
1) Η προμελέτη και τα τεύχη δημοπράτησης που εκπονήθηκαν από εταιρεία για λογαριασμό του Δήμου Αίγινας τον Δεκέμβριο του 2023 προβλέπουν την κατασκευή δευτεροβάθμιου βιολογικού καθαρισμού. Στον δευτεροβάθμιο δεν επιτυγχάνεται πλήρης καθαρισμός των λυμάτων και τα μερικώς επεξεργασμένα λύματα πετιούνται στην θάλασσα. Μάλιστα στην Τεχνική Συγγραφή Υποχρεώσεων των Τευχών Δημοπράτησης (σελ. 4) προβλέπεται ρητά: «Επιπλέον, επισημαίνεται ότι στο προς κατασκευή έργο δεν περιλαμβάνεται η κατασκευή δικτύου διανομής των προς επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων εκροών για τη διάθεση αυτών σε διαθέσιμες εκτάσεις.». Με απλά λόγια το έργο αυτό θα επιτείνει αντί να μειώσει το πρόβλημα λειψυδρίας, θα μολύνει το θαλάσσιο περιβάλλον και πιθανόν δεν θα χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ γιατί δεν πληροί την τρέχουσα νομοθεσία.
2) Οι κλασικού τύπου δευτεροβάθμιοι ή και τριτοβάθμιοι βιολογικοί καθαρισμοί παρουσιάζουν μεγάλα προβλήματα στην λειτουργία τους σε όλα τα νησιά στα οποία έχουν ήδη εγκατασταθεί. Είναι δύσκολο να συντηρηθούν και δεν ανταπεξέρχονται σωστά στις μεγάλες πληθυσμιακές διακυμάνσεις που παρατηρούνται στα νησιά του Αργοσαρωνικού στα Σαββατοκύριακα ή στις αργίες, με αποτέλεσμα να μολύνεται η θάλασσα, που αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του νησιού.
3) Ο προτεινόμενος βιολογικός καθαρισμός θα εξυπηρετεί μόνο την πόλη της Αίγινας και για να φθάσουν τα λύματα σε αυτόν, δηλαδή στον όρμο Λυγέα, δίπλα στο Κλειδί και κάτω από το Σφεντούρι, προβλέπεται η κατασκευή 6 αντλιοστασίων βαρέως τύπου. Τα αντλιοστάσια αυτά για να λειτουργήσουν θα καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και θα επιβαρύνουν με ένα τεράστιο πρόσθετο ετήσιο κόστος την τσέπη των κατοίκων της Αίγινας. Επιπλέον, όλοι γνωρίζουμε ότι στην Αίγινα το καλοκαίρι παρουσιάζονται συνεχή προβλήματα πτώσης τάσης και διακοπών ρεύματος. Ο πρόσθετος φόρτος στο ηλεκτρικό δίκτυο από τα αντλιοστάσια (τα οποία θα φθάνουν στο μέγιστο βαθμό λειτουργίας τους κατά τους θερινούς μήνες λόγω τουρισμού) θα μεγεθύνει τα προβλήματα αυτά. Με την σειρά τους τα προβλήματα στο ηλεκτρικό δίκτυο θα επηρεάζουν την ορθή λειτουργία των αντλιοστασίων. Αυτό είναι ένα καίριο ζήτημα, επειδή προβλέπεται ρητά στην μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (σελ. 12) ότι σε περίπτωση μη λειτουργίας κάθε αντλιοστασίου τα λύματα πρέπει να απορρίπτονται: «σε αγωγούς ομβρίων / σε παρακείμενες τάφρους ή ρέματα» και από εκεί να καταλήγουν στην θάλασσα. Οι συνέπειες ενός τέτοιου συμβάντος κατά τους καλοκαιρινούς μήνες θα είναι τραγικές για το νησί, δεδομένου ότι όλα τα αντλιοστάσια έχουν τοποθετηθεί σε ευαίσθητες οικολογικά και τουριστικά περιοχές, όπως:
α) κοντά στο μουσείο Καπράλου,
β) στη περιοχή του Φάρου στα Πλακάκια,
γ) στην παραλία της Παναγίτσας μέσα στην πόλη της Αίγινας (η οποία βρίσκεται δίπλα στην μαρίνα),
δ) στην τελευταία προς Πέρδικα παραλία του Μαραθώνα,
ε) στην είσοδο του παραδοσιακού οικισμού της Πέρδικας,
στ) την περιοχή πάνω από τον όρμο Σαρπά.
Ένα τέτοιο συμβάν κάθε άλλο παρά απίθανο είναι να συμβεί. Αντίστοιχο περιστατικό συνέβη στα Μέθανα και για έξι μήνες τα λύματα κατέληγαν μέσα στο λιμάνι των Μεθάνων. (Σημ. 1)
Το παράλογο δε είναι ότι στις μελλοντικές επεκτάσεις που θα γίνουν για να καλυφθεί όλο το νησί της Αίγινας από ένα μόνο βιολογικό καθαρισμό, θα βάζουμε τα λύματα να κάνουν το γύρο του νησιού πολλαπλασιάζοντας τα ενεργοβόρα αυτά αντλιοστάσια. Και αυτό για να αναγκαζόμαστε πάντα να πετάμε στην θάλασσα το νερό που συλλέγουμε από όλο το νησί.
4) Είναι γεγονός ότι η κατάσταση του υδροφόρου ορίζοντα στο νησί της Αίγινας είναι τραγική. Λόγω της αλόγιστης χρήσης των γεωτρήσεων ο υδροφόρος ορίζοντας βρίσκεται πολλά μέτρα κάτω από το επίπεδο της θάλασσας, με αποτέλεσμα να καταστρέφεται ανεπανόρθωτα γιατί εισέρχεται θαλασσινό νερό και αυξάνεται η αλατότητα. Θα φανεί παράδοξο, αλλά δυστυχώς οι βόθροι είναι σήμερα ένας από τους λίγους τρόπους «εμπλουτισμού» του υδροφόρου ορίζοντα. Η κατασκευή του συστήματος αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού που θα συγκεντρώνει τα λύματα από όλο το νησί και θα τα πετάει στην θάλασσα θα χειροτερέψει την ήδη τραγική κατάσταση του υδροφόρου ορίζοντα.
5) Οι μέγιστες καταναλώσεις νερού, που οφείλονται στον τουρισμό και στο πότισμα της φιστικιάς συμπίπτουν κατά την θερινή περίοδο. Μάλιστα σήμερα για το πότισμα της φιστικιάς εν μέρει χρησιμοποιείται το νερό της ΕΥΔΑΠ, επειδή το νερό των γεωτρήσεων λόγω αλατότητας καταστρέφει τα δένδρα. Όμως σε μια περίοδο που η Αττική κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας και προβλέπεται να δαπανηθούν δισεκατομμύρια για νέα έργα είναι παράλογο και αντιοικονομικό να μην χρησιμοποιούμε ανακυκλωμένο νερό και να καταναλώνουμε το πόσιμο νερό της ΕΥΔΑΠ για την άρδευση.
6) Ο προϋπολογισμός κατασκευής του συγκεκριμένου δευτεροβάθμιου βιολογικού καθαρισμού σύμφωνα με την μελέτη ανέρχεται στα 26.700.000 ευρώ συν ΦΠΑ, δηλαδή συνολικά 33.108.000 ευρώ. Ο ισοδύναμος πληθυσμός που λαμβάνεται υπόψιν στην ίδια μελέτη αντιστοιχεί σε 15.000 άτομα. Προφανώς το κόστος αυτό θα αυξηθεί δραματικά εάν αναβαθμιστεί σε τριτοβάθμιο βιολογικό καθαρισμό, και ακόμη περαιτέρω εάν προβλεφθεί η ανακύκλωση του νερού για άρδευση.
7) Εάν για τον ίδιο πληθυσμό υιοθετηθεί η εναλλακτική λύση τοποθέτησης 2 ή 3 μικρών τοπικών προκατασκευασμένων μονάδων, με λιγότερο από τα μισά χρήματα σε σχέση με την προτεινόμενη μονάδα δευτεροβάθμιας επεξεργασίας επιτυγχάνουμε και τριτοβάθμια επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση του νερού. (Σημ. 2).
8) Αντίστοιχα με συνολικό κόστος μικρότερο από αυτό του συγκεκριμένου δευτεροβάθμιου βιολογικού μπορούν σε σύντομο χρονικό διάστημα να τοποθετηθούν προκατασκευασμένοι μικροί τοπικοί τριτοβάθμιοι βιολογικοί καθαρισμοί οι οποίοι θα καλύπτουν όλο το νησί, χωρίς την ανάγκη κατασκευής αντλιοστασίων και με πολύ μικρότερο κόστος κατασκευής δικτύων αποχέτευσης.
Προτάσεις εναλλακτικές υπάρχουν:
Αυτά δεν είναι ευσεβείς πόθοι. Είναι προτάσεις που υιοθετήθηκαν από τον σύλλογο Μηχανικών και άλλους συλλόγους του νησιού, συζητήθηκαν κατά την ημερίδα που πραγματοποίησε ο σύλλογος Μηχανικών για το Τοπικό Πολεοδομικό και τοποθετήθηκαν θετικά σε αυτήν την προοπτική και οι Μηχανικοί που συμμετέχουν στην ομάδα που ετοιμάζει το Τοπικό Πολεοδομικό.
Πρέπει λοιπόν να αξιοποιήσουμε την ευκαιρία που μας δίνει η τραγική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο νησί από την έλλειψη λύσης για αποχέτευση και βιολογικό καθαρισμό και να αλλάξουμε την προσέγγισή μας για τα έργα αυτά. Η Αίγινα πρέπει να αποτελέσει θετικό παράδειγμα για όλα τα Ελληνικά νησιά. Πρέπει να καταφέρουμε να συμβάλουμε στην μείωση των προβλημάτων λειψυδρίας που μαστίζει το νησί, αλλά και στην μείωση του δυσβάσταχτου κόστους για την ενέργεια που θα κληθούμε να πληρώσουμε.
Τέλος, με δεδομένη την δήλωση του Δήμου ότι δεν είναι σε θέση να λειτουργήσει τον υποθαλάσσιο αγωγό και προτίθεται να τον δώσει σε ιδιώτη, με τις καθημερινές βλάβες του δικτύου ύδρευσης και τις συνεχείς διακοπές υδροδότησης, και την με ΦΕΚ ανάθεση από το Υπουργείο της κατασκευής της αποχέτευσης και του βιολογικού στην ΕΥΔΑΠ, θα επαναλάβουμε την πρόταση των Συλλόγων μας ότι είναι επιτακτικό να αναλάβει άμεσα η ΕΥΔΑΠ την ύδρευση και την αποχέτευση της Αίγινας.
