Μια διαφορετική ανάγνωση της έκθεσης «Δημήτρης Σεβαστάκης – Ο λόγος και ο τόπος» είχαν την ευκαιρία να κάνουν όσοι βρέθηκαν την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας, μέσα από την ξενάγηση του ίδιου του καλλιτέχνη και της επιμελήτριας της έκθεσης, Ίριδας Κρητικού.
Η έκθεση, που παρουσιάζεται στο κτήριο της Δημοτικής Πινακοθήκης Αίγινας, στην οδό Παλαιάς Χώρας 6, είχε πρωτοπαρουσιαστεί στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Στην Αίγινα, ωστόσο, η παρουσίασή της δεν αποτελεί απλώς μια μικρότερη εκδοχή της αρχικής έκθεσης. Όπως εξήγησε η Ίρις Κρητικού, η έκθεση έχει ουσιαστικά ανασυγκροτηθεί για τον συγκεκριμένο χώρο, με διαφορετική διάταξη και διαφορετικό τρόπο αφήγησης.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_1.webp]()
«Είναι μια άλλη έκθεση», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δημήτρης Σεβαστάκης, αναφερόμενος στη νέα εκθεσιακή σύνθεση.
Ο «Λόγος και ο Τόπος» αποτελούν τις δύο βασικές ενότητες γύρω από τις οποίες οργανώνεται η έκθεση, οι οποίες όμως δεν παραμένουν απομονωμένες. Αντίθετα, όπως σημείωσε η επιμελήτρια, ο λόγος γίνεται τόπος και ο τόπος λόγος, καθώς οι δύο περιοχές συναντώνται συνεχώς μέσα στο έργο του ζωγράφου.
Στην ενότητα του «Λόγου» βρίσκονται οι αναγνώστες και οι λογοτέχνες που συνοδεύουν διαχρονικά τον Σεβαστάκη, αλλά και οι μορφές των «παραβατών», ανθρώπων που προέρχονται από τον κόσμο του εγκλήματος και έχουν αποτελέσει υλικό για τη λογοτεχνία. Ο ίδιος ο καλλιτέχνης εξήγησε ότι το ενδιαφέρον του για αυτές τις μορφές δεν αφορά μόνο τη λεγόμενη «μαύρη» λογοτεχνία, αλλά τη διαχρονική σχέση της λογοτεχνίας με τη διαχείριση του κακού.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_29.webp]()
Οι μορφές αυτές συνδέονται, μέσα στην έκθεση, με τους συγγραφείς που τις μετέτρεψαν σε λογοτεχνικούς χαρακτήρες, αλλά και με τους αναγνώστες, τους οποίους ο Σεβαστάκης αντιμετωπίζει όχι ως ένα απρόσωπο κοινό αλλά ως προσωπικούς συνοδοιπόρους.
Ξεχωριστή θέση έχουν τα σχέδια που παρουσιάζονται στις προθήκες. Η μία ενότητα, με τίτλο «Ο Λόγος», περιλαμβάνει σχέδια λογοτεχνών και διανοουμένων που έχουν λειτουργήσει ως συνομιλητές και πνευματικοί σύντροφοι του ζωγράφου. Η δεύτερη, «Ο Λόγος και ο Τόπος», είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στην Αίγινα.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_28.webp]()
Στα σχέδια αυτά εμφανίζονται μορφές που συνδέθηκαν με το νησί, ανάμεσά τους ο Γιάννης Μόραλης, ο Χρήστος Καπράλος, ο Νίκος Νικολάου, ο Καζαντζάκης, ο Εγγονόπουλος και ο Ελύτης. Η παρουσία τους λειτουργεί ως ένας ακόμη σύνδεσμος ανάμεσα στον καλλιτέχνη, τον τόπο και την ιστορία της Αίγινας.
Ο ίδιος ο Σεβαστάκης αναφέρθηκε στη σχέση του σχεδίου με το γραπτό κείμενο, αλλά και στην εμπειρία των παλαιότερων βιβλίων, όταν η εικόνα ήταν περιορισμένη και το κείμενο κυριαρχούσε. Αυτή η «φτωχή εικονογράφηση» των παιδικών του χρόνων, όπως εξήγησε, αποτέλεσε μία από τις αφετηρίες για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει σήμερα το σχέδιο.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_20.webp]()
Σημαντικό μέρος της έκθεσης αποτελούν και τα επιτόπια τοπία, τα οποία ο καλλιτέχνης δημιουργεί με λαδοπαστέλ. Πρόκειται για έργα που γεννιούνται έξω από το εργαστήριο, κατά τη διάρκεια των περιπλανήσεών του, και καταγράφουν όχι μόνο αυτό που υπάρχει μπροστά του αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ο ίδιος το βιώνει.
Η σχέση αυτή με τον τόπο αποκτά ιδιαίτερο χαρακτήρα στα έργα που συνδέουν τη Σάμο, τόπο καταγωγής και σημαντικό σημείο αναφοράς για τον ζωγράφο, με την Αίγινα.
Ο Σεβαστάκης μίλησε για τις εικόνες των χειμώνων στη Σάμο, για την έρημη παραλιακή ζώνη, τη θάλασσα και το καραβάκι που λειτουργούσε ως σύνδεση με έναν κόσμο πέρα από τη μοναχική πόλη. Αυτή η μνήμη, όπως είπε, συναντήθηκε με την Αίγινα και ιδιαίτερα με τον βοριά του νησιού.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_12.webp]()
Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη συνάντηση των δύο τόπων έχουν τα έργα με τη βαθιά μπλε θάλασσα, το φεγγάρι και τους λύκους. Ο καλλιτέχνης συνέδεσε αυτές τις εικόνες με παιδικές μνήμες από τη Σάμο, όταν τα ζώα κατέβαιναν από τα βουνά αναζητώντας τροφή. Το οικείο τοπίο της παιδικής ηλικίας, μέσα στη νύχτα, μετατρεπόταν σε ένα περιβάλλον κινδύνου. Οι εικόνες αυτές επανέρχονται σήμερα ως προσωπικά σύμβολα στη ζωγραφική του.
Στην Αίγινα, οι συγκεκριμένες ενότητες τοποθετήθηκαν με τρόπο που δεν αποκαλύπτει εξαρχής όλα τα έργα στον επισκέπτη. Η Ίρις Κρητικού εξήγησε ότι επέλεξε να τοποθετήσει την ενότητα με τους λύκους και τη σελήνη στο πίσω μέρος της πινακοθήκης, ώστε τα έργα να «ανακαλύπτονται», ενώ αντίστοιχα οι «παραβάτες» τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστή εσοχή.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_30.webp]()
Η έκθεση καταλήγει στα μεγαλύτερα έργα του εργαστηρίου, όπου ο «Τόπος» αποκτά μια διαφορετική διάσταση. Σε αντίθεση με τα μικρότερα λαδοπαστέλ που δημιουργούνται στον δρόμο, τα έργα αυτά αποτελούν πιο σύνθετες και ανακεφαλαιωτικές εικόνες, στις οποίες το πραγματικό τοπίο συναντά τη μνήμη, την εμπειρία και τα προσωπικά σύμβολα του ζωγράφου.
Σημαντικό ρόλο στη συνολική παρουσίαση έχει η ίδια η αρχιτεκτονική της έκθεσης. Η Ίρις Κρητικού επέλεξε να μην ακολουθήσει την αρχική διάταξη της έκθεσης στην Εθνική Βιβλιοθήκη, όπου οι ενότητες παρουσιάζονταν διαδοχικά. Στην Αίγινα, οι ενότητες συμπλέκονται και ο επισκέπτης καλείται να κινηθεί μέσα σε αυτές, να παρατηρήσει τις μεταξύ τους συνδέσεις και να διαμορφώσει τη δική του διαδρομή.
![ksenagisi-dimitris-sevastakis-dimotiki-pinakothiki-aeginas_26.webp]()
«Μην είστε ευσεβείς», ήταν η προτροπή του Δημήτρη Σεβαστάκη προς τους επισκέπτες. «Πάρτε αυτό που μπορεί να σας δώσει, πάρτε αυτό που θέλετε, αυτό που χρειάζεστε».
Με αυτόν τον τρόπο, ο καλλιτέχνης δεν προτείνει μία συγκεκριμένη ανάγνωση των έργων, αλλά αφήνει χώρο για την προσωπική εμπειρία του κάθε θεατή. Άλλωστε, όπως σημείωσε, ο καθένας δημιουργεί τα δικά του σύμβολα και στέκεται απέναντι στη ζωγραφική με τη δική του ματιά.
Η έκθεση «Δημήτρης Σεβαστάκης – Ο λόγος και ο τόπος» θα παραμείνει στη Δημοτική Πινακοθήκη Αίγινας έως τις 22 Νοεμβρίου 2026. Ώρες λειτουργίας: 10:00–13:00 & 19:00–21:00 Τρίτη – Τετάρτη: κλειστά. Η είσοδος είναι ελεύθερη.